Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Eksiklik İhtiyacı

Deficiency Need

Tanım

Biyolojik veya psikolojik hayatta kalma ve denge halinin (homeostazi) sürdürülebilmesi için gerekli olan maddelerin ya da durumların yokluğunda ortaya çıkan motivasyonel gereksinim.

Örnek Vaka / Uygulama

Gün boyunca hiçbir şey yemek yememiş bir araştırmacının, laboratuvar deneylerine odaklanamayacak kadar şiddetli bir açlık hissetmesi ve tüm dikkatini besin bulmaya yöneltmesi eksiklik ihtiyacının davranışsal yansımasıdır.

Derin Analiz

Abraham Maslow'un insani motivasyon hiyerarşisinde temel katmanları oluşturan bu gereksinimler, organizmanın içsel dengesini (homeostazi) korumaya odaklıdır. Fizyolojik açlık, susuzluk gibi somut eksikliklerin yanı sıra güvenlik ve aidiyet gibi psikolojik yoksunlukları da kapsar. Bu ihtiyaçlar karşılanmadığında organizma eksikliği gidermeye yönelik baskın bir dürtüyle hareket eder; giderildiklerinde ise motivasyon geçici olarak söner.

Etimoloji

Latince 'deficientia' (yoksunluk, eksiklik) kelimesi ile Eski İngilizce 'nied' (güç, zorunluluk, ihtiyaç) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Gelişme ihtiyacı (growth need) ile karıştırılır; eksiklik ihtiyaçları bir yokluğu gidermeyi hedeflerken, gelişme ihtiyaçları potansiyeli gerçekleştirmeye yöneliktir ve tatmin edildikçe ortadan kalkmaz, aksine artar.