Eylem Disorganizasyon Sendromu
ADS
Tanım
Çok aşamalı günlük eylemlerin ve karmaşık motor görevlerin sıralanmasında, koordinasyonunda ve mantıksal akışında gözlenen bilişsel ve nörolojik bozukluk.
Örnek Vaka / Uygulama
Nöroloji kliniğinde değerlendirilen 58 yaşında bir inme hastasına çay demleme görevi verilmiştir. Hasta çaydanlığı ocağa koymadan önce bardağa şeker atmaya çalışmak, sıcak suyu doğrudan tepsiye dökmek ve çay poşetini açmadan bardağa batırmak gibi ardışık sıralama hataları yapar. Bireyin ellerinde herhangi bir kas güçsüzlüğü veya paralizi yoktur ancak eylemin kavramsal şemasını organize edememektedir.
Derin Analiz
Eylem Disorganizasyon Sendromu (ADS), genellikle sol hemisferdeki parietal ve frontal lob lezyonları sonucunda ortaya çıkan, karmaşık günlük yaşam aktivitelerinin (örneğin kahve hazırlamak, giyinmek veya yemek pişirmek) ardışık planlanmasını sekteye uğratan bir nöropsikolojik tablodur. Hastalar tekli motor hareketleri kusursuz bir şekilde yerine getirebilirler; ancak eylemin alt bileşenlerini doğru zaman ve mantıksal sıraya koymakta başarısız olurlar. Bu durum, yürütücü işlevlerin, çalışma belleğinin ve semantik motor programların entegrasyonundaki hasara işaret eder. Apraksi ile çakışan yönleri bulunmakla birlikte, ADS özellikle nesne kullanımı sırasındaki mantıksal hatalar (omisyon, komisyon veya sıra kaymaları) ile karakterizedir.
Etimoloji
İngilizce 'Action' (Latince *actio*: eylem, hareket) ve Yunanca 'dys-' (bozuk, kusurlu) + 'organon' (alet, organ) sözcüklerinden türetilen 'disorganizasyon' (düzen bozukluğu) kavramlarının kısaltması.
Karıştırmayın
İdeomotor apraksi ile sıklıkla karıştırılır; ideomotor aprakside tekli hareketlerin taklidi veya hayali kullanımı bozulurken, ADS'de temel sorun çok basamaklı karmaşık eylemlerin sırasının ve organizasyonunun bozulmasıdır.