Figüral Ard Etki
Figural Aftereffect
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Bir katılımcı, uzun süre boyunca sol tarafına doğru eğimli çizgilerden oluşan bir desene odaklandığında, hemen ardından baktığı tamamen dikey bir çizgi, fiziksel olarak dik olmasına rağmen hafifçe sağa yatıkmış gibi algılanır. Bu durum, uyarıcıya özgü görsel yorgunluğun algısal sapma yarattığının somut bir göstergesidir.
Derin Analiz
Figüral ard etki, görsel sistemin adaptasyon mekanizmalarının bir sonucudur. Uzun süreli görsel uyarıma maruz kalan retinal ve kortikal nöron popülasyonlarının yorulması veya duyarsızlaşması, ardından gelen uyarıcıların algılanmasında sistematik sapmalara yol açar. Genellikle görsel alanın taranması sırasında kontur, yönelim ve mekânsal konum algısının geçici olarak bozulması ya da kayması şeklinde kendini gösterir. Wolfgang Köhler ve diğer Gestalt kuramcıları tarafından beyindeki elektrokimyasal alan süreçleriyle açıklanmaya çalışılmış olsa da, günümüzde erken görsel korteksteki (V1, V2) kanal-özel duyarsızlaşma modelleriyle açıklanmaktadır.
Etimoloji
Latince 'figura' (şekil, biçim) sözcüğü ile İngilizce 'after-' (sonra) ve 'effect' (etki, netice) kelimelerinin birleşiminden oluşan bir algı psikolojisi terimidir.
Karıştırmayın
Şekil-zemin (figure-ground) algısı ile karıştırılmamalıdır; şekil-zemin algısı anlık bir organizasyon ilkesiyken, figüral ard etki önceki bir uyarıma bağlı olarak gelişen ardışık bir algısal değişimdir.