Genel Duyu Dışı Algı
General Extrasensory Perception (GESP)
Tanım
Parapsikolojide, belirli bir duyu dışı algı mekanizmasıyla (telepati, durugörü veya prekognisyon) açıklanamayan ancak paranormal olduğu iddia edilen genel bir sonuç durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir parapsikoloji laboratuvarında yürütülen Zener kartı testinde, bir denek masadaki kapalı kartların sembollerini %80 oranında doğru tahmin eder. Ancak bu başarının, kartlara bakan araştırmacının zihninden mi (telepati), kartların fiziksel olmayan bir yolla doğrudan algılanmasından mı (durugörü) yoksa sıradaki kartların bilinmesinden mi (prekognisyon) kaynaklandığı ayırt edilemediği için veri 'genel duyu dışı algı' kategorisine kaydedilir.
Derin Analiz
Parapsikoloji literatüründe GESP, deneysel koşullar altında algısal süreçlerin kaynağını izole etmenin imkansız olduğu durumları tanımlamak için kullanılır. Zener kartları deneylerinde alıcının kartların içeriğini durugörüyle mi, göndericinin düşüncelerini telepatiyle mi okuduğunu yoksa geleceği mi öngördüğünü (prekognisyon) istatistiksel veya yöntemsel olarak ayırmak güçtür. Bilimsel bilişsel bilimler ve metodoloji açısından bu kavram, kontrollü laboratuvar ortamlarında değişkenlerin bağımsızlaştırılamamasının tipik bir örneğidir ve metodolojik yetersizliği ya da metodolojik sınırları işaret eder.
Etimoloji
Latince 'generalis' [genel] ve 'extra-' [dışında] + 'sensus' [duyu] + 'perceptio' [algı] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Telepati (sadece zihinden zihne iletişim) ve durugörü (fiziksel nesnelerin zihinsel algısı); GESP ise bu alt bileşenlerin hangisinin devrede olduğunu bilmeden hepsini kapsayan üst kategoridir.