Genel Semantik
General Semantics
Tanım
Dilin yapısı ile insan bilişi ve gerçeklik arasındaki ilişkiyi ampirik ve bilimsel temellere oturtmayı amaçlayan erken dönem dil felsefesi akımı.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir seans sırasında hastanın 'Ben tamamen başarısız bir insanım' şeklindeki mutlakçı genellemesini ele alalım. Genel semantik perspektifinden yaklaşan bir klinisyen, hastanın bu dilsel haritasını (başarısızlık etiketi) gerçek arazinin (belirli durumlarda yaşanan zorluklar) önüne koyduğunu fark eder. Hastaya dilin bu indirgemeci doğası gösterilerek, 'Başarısız bir insan' tanımı yerine 'Bu spesifik projede istenen sonuca ulaşamadım' şeklinde daha somut ve hiyerarşik bir dilsel formülasyon yapılması sağlanır.
Derin Analiz
Genel semantik, Alfred Korzybski'nin 'Science and Sanity' adlı eserinde temellerini attığı, kelimelerin ve sembollerin nesnel dünya ile (referentler) kurduğu bağı inceleyen disiplinler arası bir yaklaşımdır. Temelinde 'Harita arazi değildir' (The map is not the territory) aksiyomu yatar. Bu yaklaşım, insanların dursa bile dili mutlak gerçeklik sanma eğilimini eleştirir; dilsel soyutlama basamaklarının farkında olunmamasının bilişsel ve psikolojik bozulmalara yol açabileceğini savunur. Nörobiyolojik ve bilişsel düzeyde, bireyin dil aracılığıyla dünyayı kategorize ederken yaşadığı algısal daralmaları ve önyargıları nötralize etmeyi hedefler. Her ne kadar zamanla akademik psikolojiden uzaklaşıp popüler bir kişisel gelişim formuna evrilme eğilimi gösterse de, modern bilişsel davranışçı terapilerin dilin yeniden yapılandırılması (reframing) tekniklerine kavramsal zemin hazırlamıştır.
Etimoloji
Latince 'generalis' [genel] ve Yunanca 'sēmantikos' [anlama ait, sembolik], Alfred Korzybski tarafından 1933 yılında literatüre kazandırılmıştır.
Karıştırmayın
Geleneksel dilbilim ve semiotik (göstergebilim) ile karıştırılır. Semiotik işaretlerin genel yapısını incelerken; genel semantik, insan sinir sisteminin dili nasıl işlediğine ve dilin insan davranışları ile akıl sağlığı üzerindeki pratik etkilerine odaklanır.