Gömülü Biliş
Embodied Cognition
Tanım
İnsan zihninin soyut bir bilgi işlem merkezinden ziyade, bedensel yapı, duyusal-motor sistemler ve fiziksel çevreyle olan kesintisiz etkileşimler tarafından şekillendirildiğini savunan bilişsel bilim paradigması.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir kişinin 'yukarı' kavramını düşünürken veya uzamsal olarak yukarı yönlü bir uyarıcıyla karşılaşırken istemsizce başını hafifçe yukarı kaldırması ya da ağır bir nesneyi tutarken 'ağır bir sorumluluk' soyut metaforunu anımsama eşiğinin kısalması, gömülü bilişin laboratuvar ve günlük yaşamdaki somut tezahürleridir.
Derin Analiz
Gömülü biliş yaklaşımı, klasik Kartezyen düalizmi ve zihni bir bilgisayar olarak gören geleneksel bilişsel bilim modelini kökten reddeder. Zihinsel süreçlerin yalnızca kafatasının içindeki nöronal aktiviteye indirgeyemeyeceğini; bedenin morfolojisi, propriosepsiyon, hareket kapasitesi ve çevresel dinamiklerin bilişin kurucu bileşenleri olduğunu öne sürer. Nörobilimsel düzlemde ayna nöron sistemleri, algı-eylem döngüleri ve kavramsal metaforların sinirsel altyapısı bu tezi destekler; öyle ki soyut kavramları işlerken bile motor korteksin aktifleştiği ampirik olarak gösterilmiştir.
Etimoloji
İngilizce 'embodied' (bedenlenmiş, bedene bürünmüş; Eski İngilizce 'bodi' [gövde] ve 'geman' [donatmak/sahip kılmak] eklerinden) ve Latince 'cognitio' (bilgi edinme, idrak, 'gnoscere' [bilmek] kökünden) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Klasik bilişselcilik (computationalism) ile karıştırılır; klasik yaklaşım zihni donanımdan bağımsız bir yazılım (bilgi işlemci) olarak görürken, gömülü biliş yazılım ile donanımın (beden ve çevre) ayrılamaz bir bütün olduğunu savunur.