Hesaplamalı Dilbilim
Computational Linguistics
Tanım
Doğal dillerin bilgisayar bilimleri ve yapay zeka teknikleriyle istatistiksel veya kural tabanlı olarak modellenmesini ve analiz edilmesini amaçlayan disiplinler arası alan.
Örnek Vaka / Uygulama
Araştırmacıların, hastaların erken evre nörodejeneratif hastalıklarını (örn. Alzheimer) tespit etmek amacıyla spontan konuşma kayıtlarındaki sözcük çeşitliliği ve sentaktik karmaşıklığı hesaplamalı modellerle analiz etmesi.
Derin Analiz
Hesaplamalı dilbilim, insan dilinin bilişsel ve yapısal özelliklerini hesaplamalı modeller aracılığıyla inceleyen, bilişsel bilimler, bilgisayar bilimi ve dilbilimin kesişim kümesinde yer alan bir alandır. Temel mekanizması, fonetik algıdan sentaktik ayrıştırmaya kadar dilsel hipotezleri test etmek için algoritmik yapılar kurmaktır. İstatistiksel modelleme ve derin öğrenme mimarileri sayesinde, fonolojik, morfolojik ve semantik veriler büyük veri kümeleri üzerinden işlenerek insan dilinin işleyişine dair ampirik çıkarımlar yapılır. Bilişsel modelleme ile makine çevirisi, Konuşma Sentezi (Text-to-Speech) ve Doğal Dil İşleme (NLP) uygulamalarının teorik omurgasını oluşturur.
Etimoloji
Latince 'computare' [hesaplamak, birlikte saymak] ile Latince 'lingua' [dil, lisan] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Doğal Dil İşleme (NLP) ile sıklıkla karıştırılır; NLP daha çok pratik mühendislik uygulamalarına ve yazılım geliştirmeye odaklanırken, hesaplamalı dilbilim dilin teorik ve bilişsel modellerinin matematiksel temelleriyle ilgilenir.