Hücre Farklılaşması
Cell Differentiation
Tanım
Genelleşmiş, totipotent veya pluripotent bir hücrenin, yapısal ve işlevsel olarak özelleşmiş, belirli bir doku veya organ tipine dönüşüm süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Embriyonik dönemde mezoderm tabakasından köken alan multipotent mezenkimal kök hücrelerin, mikroçevredeki parakrin sinyaller ve transkripsiyon faktörlerinin (örn. MyoD) etkisiyle osteoblastlara (kemik hücresi) veya kondrositlere (kıkırdak hücresi) dönüşmesi.
Derin Analiz
Hücre farklılaşması, gelişimsel biyoloji ve epigenetik temellerin kesişim kümesinde yer alır. Genomik düzeyde, tüm somatik hücreler özdeş DNA dizilerine sahip olmasına rağmen, diferansiyasyon sırasında spesifik gen ekspresyon modelleri (transkripsiyonel regülasyon, DNA metilasyonu ve histon modifikasyonları yoluyla) seçici olarak aktif veya inaktif hale gelir. Bu süreç, kök hücrelerin geri dönüşsüz veya sınırlı bir şekilde terminal (son) hücre tiplerine (örn. nöron, miyosit, eritrosit) bağlanmasını sağlar. Gelişim süreci ilerledikçe hücrelerin potensiyeli (gelişme kapasitesi) daralır; bu durum Waddington'ın epigenetik peyzaj modeliyle hiyerarşik bir vadi akışı olarak betimlenir.
Etimoloji
Latince 'cellula' (küçük oda, hücre) + 'differentiare' (farklılaştırmak, ayrıştırmak; 'dis-' [ayrı] + 'differre' [taşımak/yaymak])
Karıştırmayın
Hücre proliferasyonu (hücre bölünmesiyle sayısal artış) ile karıştırılır; farklılaşma niceliksel bir çoğalma değil, niteliksel bir özelleşme sürecidir. Ayrıca hücre dediferansiyasyonu (özelleşmiş bir hücrenin daha ilkel bir fenotipe geri dönmesi) ile ters yönlü bir mekanizmadır.