İçsel Dinleyici
İnner Audience
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Kritik bir sunum öncesinde odasında sessizce prova yapan bir danışanın, zihninde sürekli olarak sert bir eleştirmen rolü üstlenen babasının sesini ve bakışlarını hissederek cümlelerini buna göre değiştirmesi.
Derin Analiz
Psikanalitik ve psikodinamik çerçevede içsel dinleyici, bireyin üst benlik (superego) yapısının erken dönem nesne ilişkileriyle harmanlanmış izdüşümüdür. Bireyin kendi içsel monologunu yapılandırırken, dış dünyadaki onay veya eleştiri mekanizmalarını içselleştirerek oluşturduğu bilişsel ve duyuşsal bir filtredir. Öz-dügümlenme (self-regulation) süreçlerinde, özellikle dürtü kontrolü ve ahlaki karar alma mekanizmalarında kritik bir denetleyici işlev görür. Vygotskyci sosyal gelişim teorisindeki 'özel konuşma'nın (private speech) içselleştirilmiş formuna yakın bir ontogenetik gelişim çizgisi izler.
Etimoloji
Latince 'internus' [iç] ve 'audire' [duymak] fiillerinden türetilmiş modern psikodinamik bir kavramdır.
Karıştırmayın
İç ses (inner speech) kavramı sadece bilişsel bir monologu ifade ederken; içsel dinleyici, bu monoloğu değerlendiren ve gözleyen ayrı bir otorite figürünün varlığını içerir.