İndeterminizm
İndeterminism
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir görüşmede, geçmişinde ağır travmatik yaşantılar ve dezavantajlı çevresel koşullar bulunan bir danışanın, tüm bu deterministik risk faktörlerine rağmen tamamen bilinçli ve yeni bir yönelimle yıkıcı döngülerini kırmaya karar verip terapötik süreçte radikal bir değişim seçmesi, indeterministik insan iradesi bağlamında değerlendirilir.
Derin Analiz
İndeterminizm, psikoloji ve bilişsel bilimlerde insan eylemliliğinin (agency) indirgeyici mekanik determinizmle tam olarak açıklanamayacağı varsayımına dayanır. Klasik determinizmin evrendeki her olayın geçmişteki koşullar tarafından kesin bir şekilde belirlendiği yönündeki iddiasına meydan okur. Bilişsel düzeyde karar alma süreçlerinin ve seçim yapma yetisinin, nöronal düzeydeki olasılıksal (stokastik) süreçlerle paralellik gösterdiği öne sürülür. Özellikle kuantum mekaniğindeki belirsizlik ilkesinin zihin-beden felsefesine uyarlanmasıyla birlikte, insan iradesinin dışsal veya içsel öncüller tarafından %100 önceden belirlenemez olduğu tezi klinik ve teorik psikolojide özgür irade tartışmalarının merkezini oluşturur.
Etimoloji
Latince 'in-' (olumsuzluk, değil) + 'determinare' (sınırlandırmak, belirlemek) fiil kökünden türetilmiştir; kelime anlamı olarak 'belirlenemezlik' veya 'nedensellik zincirine bağlı olmama' durumunu ifade eder.
Karıştırmayın
Determinizm ile karıştırılır; determinizm her olayın ve davranışın mutlak bir nedeni olduğunu savunurken, indeterminizm bu nedenselliğin kırılabilir olduğunu ve özgür seçim alanları bıraktığını savunur.
Keşfetmeye Devam Edin
Özgür İrade
Özgür İrade
Free Will
İnsanın dış etkenlerden bağımsız olarak kendi kararlarını verme, eylemlerini yönlendirme ve ahlaki sorumluluk üstlenme kapasitesi.
İncele