İşaret Destekli Konuşma
Cued Speech
Tanım
İşitme engelli bireylerin konuşulan dili dudaktan okuma yoluyla anlamalarını kolaylaştırmak amacıyla, el hareketleri ve konumlarıyla fonemik ayrım yaratan görsel bir iletişim sistemidir.
Örnek Vaka / Uygulama
İleri derece işitme kaybına sahip 7 yaşındaki bir çocuğun dil ve konuşma terapisi seansında, terapist 'p' ve 'b' seslerini çıkarırken ağız yakınındaki belirli el pozisyonlarını kullanır. Çocuk, dudak hareketlerinin tek başına yetersiz kaldığı bu noktada el ipuçları sayesinde iki fonem arasındaki sesletim farkını görsel olarak ayırt eder ve kelimeyi doğru şekilde sesletir.
Derin Analiz
İşaret destekli konuşma (cued speech), işitsel girdinin eksikliğini veya yetersizliğini telafi etmek üzere geliştirilmiş fonemik tabanlı bir kodlama sistemidir. İşaret dilinden ve parmak alfabesinden temel bir farkla ayrılır: Kendi başına müstakil bir dil değildir; aksine, sesli konuşmanın akustik özelliklerini görsel kanala (el şekilleri ve ağız çevresindeki konumlar) aktararak dudaktan okumayı tamamlar. Konuşma sırasında dudaktan okunurken birbirine benzeyen ve görsel olarak ayırt edilemeyen ünsüz ile ünlü sesleri (örneğin /t/ ve /d/ fonemleri) el ipuçları sayesinde belirginleştirir. Nörobiyolojik düzeyde, bu sistem dilin işitsel kortekse ulaşamadığı durumlarda görsel korteks ve dil ağları (Broca ve Wernicke alanları) arasında çapraz modaliteli (cross-modal) bir plastisite ve entegrasyon sağlayarak fonolojik farkındalığın gelişimini destekler.
Etimoloji
İngilizce 'cue' (işaret, ipucu, Fr. cue/queue kökünden) ve 'speech' (konuşma, söz) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
İşaret dili (sign language) ve parmak alfabesi (fingerspelling). İşaret dili kendine özgü gramer yapısı olan bağımsız bir dildir; işaret destekli konuşma ise bağımsız bir dil olmayıp, sesli bir dili görsel olarak destekleyen bir kodlama sistemidir.