Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Janis-feyerabend Hipotez

Janis–feyerabend Hypothesis

Tanım

İkna edici söylemin, kişinin kendi tezine yönelik olumsuz saldırıları yanıtlamadan önce karşı tarafın olumlu argümanlarını çürütmesi durumunda çok daha etkili olacağını öne süren varsayım.

Örnek Vaka / Uygulama

Yeni bir teknolojik ürünün pazarlama stratejisini savunan bir yönetici, önce rakiplerin ürünlerinin güçlü yanlarını açıkça masaya yatırıp bu yönlerin neden sınırlı olduğunu çürütür, ardından kendi ürününün dezavantajlarına yönelik olası eleştirileri yanıtlar.

Derin Analiz

Sosyal psikoloji ve iletişim bilimleri kesişiminde yer alan bu hipotez, bilişsel hazırlık ve argümantasyon stratejilerinin alıcı üzerindeki etkisini inceler. Bir hedef kitleye bilgi sunarken proaktif çürütme (inoculation theory ile benzer mekanizmalar barındırarak) yapmak, karşı tarafın güçlü görünen yönlerini önceden etkisiz hale getirir. Bilişsel düzeyde, bireyin kendi inanç sistemindeki zayıflıkları ve karşı tezin cazibesini önceden deneyimlemesi, sonradan sunulan ana argümana karşı direnci kırar ve ikna oranını istatistiksel olarak anlamlı düzeyde artırır. İletişim stratejilerinde ve propaganda analizlerinde sıklıkla referans alınır.

Etimoloji

Irving L. Janis (Amerikalı sosyal psikolog) ve Paul Karl Feyerabend (Avusturya kökenli Amerikalı filozof/bilim tarihçisi) soyadlarından türetilmiştir.

Karıştırmayın

Aşı teorisi (Inoculation theory) ile sıklıkla karıştırılır; aşı teorisi zayıf karşı argümanlara maruz bırakarak direnç kazandırmayı hedeflerken, Janis-Feyerabend hipotezi sırayla ilgili argümanların çürütülme diziliminin ikna üzerindeki yapısal etkisine odaklanır.