Kansas V. Hendricks
Kansas V. Hendricks
Tanım
Cinsel suçluların cezalarını tamamlamalarının ardından, toplumsal tehdit oluşturmaya devam ettikleri gerekçesiyle psikiyatrik kurumlarda irade dışı hukuki yatılı gözetime (involuntary civil commitment) tabi tutulmalarını anayasaya uygun bulan 1997 tarihli tartışmalı U.S. Supreme Court kararı.
Örnek Vaka / Uygulama
On yıllık hapis cezasını cinsel suçtan dolayı tamamlamak üzere olan bir mahkumun, cezaevinden salıverilmesine saatler kala psikiyatri uzmanları tarafından 'cinsel sapkınlık (paraphilia) ve dürtü kontrolünü sağlayamayacak düzeyde zihinsel anomalisi var' raporuyla doğrudan yüksek güvenlikli bir adli psikiyatri hastanesine nakledilmesi.
Derin Analiz
Adli psikoloji ve ceza hukuku kesişim kümesinde yer alan bu karar, 'çifte ceza' (double jeopardy) ve 'geçmişe yürümezlik' (ex post facto) yasakları ile kamusal güvenlik dengesini radikal biçimde sarsmıştır. Mahkeme, bu yatış işlemlerinin cezalandırıcı (punitive) değil, koruyucu ve tıbbi/idari nitelikte olduğunu savunmuştur. Bilişsel ve davranışsal bilimler perspektifinden bakıldığında, bu karar bireylerin dürtü kontrol bozukluklarını ve cinsel sapkınlık potansiyellerini geleceğe dönük (prognostik) olarak tahmin etme pratiklerinin hukuki meşruiyetini tartışmaya açar. Akıl sağlığı uzmanlarının tehlikelilik değerlendirmelerindeki (risk assessment) metodolojik sınırlılıklar, bu tip yasal düzenlemelerin klinik geçerliliğini sürekli olarak epidemiyolojik ve etik denetime tabi tutmaktadır.
Etimoloji
Hukuki ve adli psikoloji literatürüne geçmiş bir Amerikan Yüksek Mahkemesi dava adı; Kansas eyaletinin davacı tarafı ile sanık Leroy Hendricks arasındaki hukuki mücadelenin künyesinden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Akıl hastası olduğu için ceza ehliyeti olmama durumu (insanity defense) ile suçlu olduktan sonra tedavi amaçlı yatırılma (civil commitment) süreçleri sıkça karıştırılır; ilk durumda suç işlendiği anki akıl durumu esas alınırken, Kansas v. Hendricks ceza bittikten sonraki gelecekteki tehlikelilik halini hedefler.