Kappa Etkisi
Kappa Effect
Tanım
Uyarıcının kapladığı fiziksel veya uzamsal mesafenin, o uyarıcının süresine ilişkin algımızı sistematik olarak manipüle etmesiyle ortaya çıkan bilişsel bir yanılsamadır.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir nöropsikoloji laboratuvarında deneye katılan bir katılımcıya aynı anda iki farklı ışık uyarısı verilir. İlk uyarı ekranda küçük bir nokta olarak tam 500 milisaniye süreyle yanıp söner. İkinci uyarı ise ekranın bir ucundan diğer ucuna kadar uzanan uzun bir çizgi şeklinde yine tam 500 milisaniye süreyle gösterilir. Katılımcıların ezici bir çoğunluğu, fiziksel süreleri tamamen aynı olmasına rağmen, uzun çizginin ekranda küçük noktadan çok daha uzun süre kaldığını rapor eder.
Derin Analiz
Kappa etkisi, zaman ve mekan algısının beyinde birbirinden tamamen bağımsız modüller tarafından işlenmediğini, aksine multisensory entegrasyon süreçlerinde birbirini doğrudan etkilediğini gösteren klasik bir psikofiziksel olgudur. Büyük bir uzamsal alanı kat eden veya daha geniş görsel/dokunsal sınırlara sahip bir uyarıcı, fiziksel olarak daha kısa veya aynı sürede sunulmuş olsa bile, zihinsel olarak daha uzun sürmüş gibi algılanır. Bu durum, parietal korteksteki uzamsal-zamanlı entegrasyon ağlarının (spatiotemporal processing networks) girdi yoğunluğunu ve sinirsel ateşleme frekanslarını yanlış yorumlamasından kaynaklanır. Beyin, daha büyük hacimli veya uzun mesafeli uyarımları işlemek için daha fazla metabolik ve sinirsel kaynak ayırdığından, bu durum öznel zaman algısının genişlemesi (temporal dilation) olarak yansır.
Etimoloji
Antik Yunanca 'kappā' (Yunan alfabesinin onuncu harfi) harfinden ödünç alınmıştır; psikofizikte ilk kez deneysel algı sapmalarını simgelemek için bir değişken adı olarak kullanılmıştır.
Karıştırmayın
Tau etkisi ile sıkça karıştırılır; tau etkisinde zaman sabit tutulup mesafe algısı manipüle edilirken, kappa etkisinde mesafe (uzamsal alan) değiştirilerek zaman algısı manipüle edilir.