Karanlığa Uyum
Dark Adaptation
Tanım
Gözün düşük ışık koşullarında ışığa duyarlılığını artırarak karanlık ortama uyum sağlama fizyolojik süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Gündüz vakti güneşli bir sokaktan tamamen karanlık bir sinema salonuna giren bir kişinin ilk başta hiçbir şeyi seçememesi, ancak yaklaşık 10-15 dakika içinde koltukları ve çevredeki insanları fark etmeye başlaması karanlığa uyum sürecinin somut bir yansımasıdır.
Derin Analiz
Karanlığa uyum, görsel sistemin fotopik (konik hücrelerin baskın olduğu gündüz) görmeden skotopik (çubukçuk hücrelerinin baskın olduğu gece) görmeye geçiş mekanizmasını ifade eder. Süreç yaklaşık 20 ila 30 dakika sürer ve bu sürede pupil dilatasyonu (göz bebeklerinin genişlemesi) ile birlikte retinitis pigmentosa benzeri hücresel düzeyde fotokimyasal değişiklikler meydana gelir. Özellikle çubuk hücrelerinde bulunan rodopsin pigmentinin ağartıldıktan sonra yeniden rejenere olması (fotoreseptör yenilenmesi), ışık eşiğini düşürerek karanlıkta görme keskinliğini kademeli olarak artırır. Bu süreç, rod-kon kırılması (rod-cone break) adı verilen eşik değişim eğrisiyle laboratuvar ortamında net bir şekilde gözlemlenir.
Etimoloji
İngilizce 'dark' (karanlık, Germen kökenli *dwerka-) ve 'adaptation' (Latince *adaptare* - uyarlamak, biçimlendirmek) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Aydınlığa uyum (light adaptation) ile karıştırılır; aydınlığa uyum çok daha hızlı gerçekleşir ve fotoreseptörlerin aşırı uyarılmasını engellemek için duyarlılığı azaltırken, karanlığa uyum çok daha uzun sürer ve duyarlılığı maksimize eder.