Kategorik Sınıflandırma
Categorical Classification
Tanım
Bireylerin, nesnelerin veya verilerin sayısal derecelendirmeler yerine belirli niteliksel gruplara veya tanı kategorilerine atandığı sınıflandırma yöntemi.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir klinik psikoloğun, kliniğe başvuran danışanları 'panik bozukluğu olanlar' ve 'panik bozukluğu olmayanlar' şeklinde iki ayrı kategoriye ayırarak değerlendirme yapması kategorik sınıflandırmaya örnektir.
Derin Analiz
Kategorik sınıflandırma, psikometri, istatistik ve klinik psikolojide verilerin veya olguların süreklilik arz eden boyutlar yerine, keskin sınırlarla ayrılmış ayrıksı (discrete) gruplara bölünmesini temsil eder. Klinik pratikte bu yaklaşım, bireyin belirli bir psikiyatrik bozukluğa sahip olup olmadığını (örneğin DSM-5 kriterlerine göre Majör Depresif Bozukluk tanısı alıp almadığını) ikili veya çoklu kategorilerle belirlemek için kullanılır. İstatistiksel düzeyde ise, nominal veya ordinal ölçeklerle elde edilen verilerin analîzinde temel teşkil eder. Ancak bu yaklaşımın temel dezavantajı, doğası gereği boyutlu (dimensional) olan insan davranışının ve psikolojik örüntülerin keskin çizgilerle bölünmesinden kaynaklanan enformasyon kaybıdır.
Etimoloji
Fransızca 'catégorie' (sınıf, zümre) ve Latince 'classis' (sınıf, grup) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; nesnelerin veya olguların belirli nitel özelliklere göre ayrıksı kümelere ayrılması sürecini ifade eder.
Karıştırmayın
Boyutsal sınıflandırma (dimensional classification) ile karıştırılır; boyutsal yaklaşım özelliklerin derecesini ölçerken, kategorik sınıflandırma varlığını veya yokluğunu ikili ya da sınıfsal olarak belirler.