Kemestezi
Chemesthesis
Tanım
Göz, burun, ağız ve boğazdaki mukozal yüzeylerin, tat ve koku dışındaki kimyasal uyarıcılara (özellikle ağrı, dokunma ve ısı reseptörleri aracılığıyla) verdiği duyusal tepki.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir bireyin acı bir biber yediğinde ağzında hissettiği yoğun yanma hissi, nane veya mentol tüketildiğinde solunum yollarında oluşan serinlik hissi veya kuru soğanın kesilirken gözlerde yarattığı batma ve sulanma hissi kemestezinin klasik günlük yaşam örnekleridir.
Derin Analiz
Kemestezi, geleneksel beş duyu kategorisine (tat ve koku) tam olarak uymayan, bunun somatosensoriyel sistem üzerinden işlenen bir kimyasal algı biçimidir. TRPV1 (transient receptor potential vanilloid 1) gibi iyon kanalları ve nosiseptörler bu süreçte merkezi bir rol oynar. Örneğin, acı biberdeki kapsaisin molekülü, gerçek bir termal yanık olmamasına rağmen TRPV1 reseptörlerini uyararak merkezi sinir sistemine 'yanma' sinyali gönderir. Bu mekanizma, kimyasal bir uyarıcının doğrudan fiziksel bir duyu (ısı veya ağrı) olarak kodlanmasının Nörobiyolojik temelini oluşturur.
Etimoloji
Yeni Latince kökenli bir terim olup, Yunanca 'chymos' (meyve suyu, tat, kimyasal öz) ve 'aisthesis' (duyu, algı) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Tat (gustation) ve koku (olfaction) ile sıklıkla karıştırılır; ancak tat reseptörleri (tat tomurcukları) veya koku epitelinden ziyade serbest sinir uçları (ağrı ve sıcaklık reseptörleri) tarafından aracılık edilmesiyle bu duyulardan ayrılır.