Klinik Teşhis
Clinical Diagnosis
Tanım
Semptom örüntülerinin incelenmesi, tıbbi geçmişin taranması ve psikolojik testlerin uygulanması yoluyla bir bozukluğun doğasının belirlenmesi ve sınıflandırılması süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
32 yaşında bir erkek bireyin, son altı aydır süregelen yoğun endişe, uyku bozukluğu, kas gerginliği ve işlevsellikte belirgin düşüş şikayetleriyle kliniğe başvurması üzerine; klinisyenin yapılandırılmış klinik görüşme (SCID) gerçekleştirmesi, bireyin tıbbi kayıtlarını incelemesi ve elde edilen verileri DSM-5-TR kriterleriyle karşılaştırarak 'Yaygın Anksiyete Bozukluğu' tanısına ulaşması.
Derin Analiz
Klinik teşhis, sadece bir etiketleme faaliyeti değil; nomotetik (genel yasalara dayalı) sınıflandırma sistemleri (DSM-5-TR veya ICD-11) ile idiyografik (bireysel) vaka formülasyonunun entegre edildiği çok boyutlu bir akıl yürütme sürecidir. Süreç; danışanın başvuru şikayetlerinin dinlenmesi, gelişimsel öykünün çıkarılması, psikopatolojinin seyrinin (kronisite, epizodik yapı) haritalandırılması ve ayırıcı tanı (differential diagnosis) ilk işletilerek alternatif hipotezlerin elimine edilmesini kapsar. Geçerlik ve güvenirlik, standartlaştırılmış görüşme araçları ve ampirik temelli ölçeklerle maksimize edilir.
Etimoloji
Yunanca 'kline' [yatak, hasta yatağı] kökünden türeyen 'klinike' (hasta başındaki tıbbi uygulama) ve Yunanca 'diagnosis' [ayırt etme, tanıma, dia- [arasından] + gnosis [bilgi]] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Psikolojik değerlendirme (psychological assessment) ile sıkça karıştırılır; değerlendirme daha geniş bir şemsiye olup test bataryaları ve gözlemleri içerirken, teşhis bu değerlendirme verilerinin bir bozukluk kategorisine atanması neticesidir.