Ayırıcı Tanı
Differential Diagnosis
Tanım
Benzer semptomlar gösteren iki veya daha fazla olası bozukluk ya da hastalığın, kritik bulguların karşılaştırılmasıyla birbirinden ayırt edilerek doğru tanının saptanması sürecidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Odaya sürekli endişe, odaklanma güçlüğü ve uyku bozukluğu şikayetleriyle gelen bir danışanda; klinik psikolog ilk olarak semptomların sadece Yaygın Anksiyete Bozukluğu'na mı ait olduğunu, yoksa travma sonrası stres bozukluğunun, erken evre bir bipolar manik atağın ya da tiroid disfonksiyonunun mu birincil tetikleyicisi olduğunu anlamak için yapılandırılmış görüşmeler ve ayırıcı tanı kriterleri uygular.
Derin Analiz
Klinik psikoloji ve psikiyatride ayırıcı tanı, DSM-5 veya ICD-11 sınıflandırma sistemlerinin temel dayanağıdır. Birçok psikopatoloji (örneğin majör depresif bozukluk ile yaygın anksiyete bozukluğu veya bipolar bozukluk) örtüşen fenotipik özellikler barındırır. Klinisyen; hastanın semptomlarının topografyasını, başlangıç yaşını, eşlik eden komorbiditeleri ve psikodinamik seyrini analiz ederek olası tanı havuzunu metodolojik bir eleme süreciyle daraltır. Bu süreç, yanlış tanı oranını düşürür ve farmakolojik ya da psikoterapötik müdahale stratejisinin başarısını doğrudan belirler.
Etimoloji
Latince 'differentia' (fark, ayrım) + Yunanca 'diagnosis' (tanıma, ayırt etme, gnosis [bilgi] kökünden)
Karıştırmayın
Komorbidite (eş tanılılık) ile sıklıkla karıştırılır; komorbidite iki veya daha fazla bozukluğun aynı anda varlığını ifade ederken, ayırıcı tanı bu bozukluklardan hangisinin mevcut tablonun asıl sorumlusu olduğunu veya birbirlerinin alternatifi olup olmadığını saptama işlemidir.