Kültüre Bağlı Sendrom
Culture-bound Syndrome
Tanım
Belirli bir etnik veya kültürel gruba özgü olan, evrensel psikiyatrik sınıflandırmalara tam olarak uymayan mental hastalık ve sıkıntı örüntüsü.
Örnek Vaka / Uygulama
Latin Amerika kökenli bir danışanın, yoğun bir korku veya travmatik olay sonrasında ruhun bedeni terk ettiğine inanarak yaşadığı işlevsellik kaybı, gastrointestinal rahatsızlıklar ve depresif çökkünlükle karakterize 'susto' tablosuyla kliniğe başvurması.
Derin Analiz
Kültüre bağlı sendromlar, psikopatolojinin evrenselliği ile kültürel görecelilik arasındaki gerilimin klinik izdüşümüdür. DSM-IV ve DSM-5 süreçlerinde bu kavram evrilerek 'kültürel sıkıntı kavramları' (cultural concepts of distress) şemsiyesi altında ele alınmaya başlanmıştır. Bu durum, psikiyatrik belirtilerin deneyimlenme, ifade edilme ve anlamlandırılma biçimlerinin yerel kozmoloji, somatizasyon eğilimleri ve sosyal yapılarla doğrudan biçimlendiğini gösterir. Amok, koro veya susto gibi örnekler, biyolojik yatkınlıkların belirli kültürel tetikleyicilerle nasıl spesifik klinik tablolara dönüştüğünü tıp antropolojisi ve kültürel psikiyatri bağlamında gözler önüne serer.
Etimoloji
İngilizce 'culture' [kültür, Latince cultura] + 'bound' [bağlı, sınırlı, Eski İngilizce bindan] ve 'syndromon' [Yunanca, birlikte koşturan/oluşan semptomlar kümesi].
Karıştırmayın
Somatizasyon bozukluğu ve simüle edilmiş hastalıklar (malingering). Temel fark, kültüre bağlı sendromların belirli bir kültürel grubun ortak inanç sistemi içinde anlamlı, tanıdık ve kolektif olarak kabul edilen bir ıstırap biçimi olmasıdır.