Lizis
-lysis
Tanım
Hücre zarının parçalanması, erimesi veya biyolojik bir yapının kimyasal ya da fiziksel yollarla çözünmesi sürecini belirten sonek.
Örnek Vaka / Uygulama
Moleküler biyoloji laboratuvarında genetik analiz için bakteri hücrelerinin duvarını parçalamak amacıyla lizis tamponu (lysis buffer) kullanılarak hücre zarının deterjanlar aracılığıyla çözülmesi sağlanır.
Derin Analiz
Hücre biyolojisi ve moleküler biyoloji bağlamında lizis, bir hücrenin zar bütünlüğünün viral, enzimatik veya osmotik mekanizmalarla bozulması ve hücre içeriğinin dışarı salınması durumudur. Tıbbi ve klinik terminolojide ise hastalık belirtilerinin veya ateşin ani ya da aşamalı olarak çözülmesi/gerilemesi (örneğin kriz döneminin sona ermesi) ya da dokuların çözülmesi (örneğin hemoliz, paraliz bağlamındaki sinir lifi ya da fonksiyon kaybı süreçleri) için kullanılır. Mekanistik olarak hücre içi bileşenlerin ortama karışmasıyla sonuçlanan bu yıkımsal süreç, hem patolojik hasarların temelinde yer alır hem de laboratuvar ortamında DNA, RNA veya protein izolasyonu gibi analitik prosedürlerin ön koşulunu oluşturur.
Etimoloji
Antik Yunanca 'λῠ́σῐς' (lýsis) kökünden gelmektedir; 'çözülme', 'serbest bırakılma' veya 'gevşeme' anlamlarını taşır.
Karıştırmayın
Apoptoz (programlı hücre ölümü ile karıştırılabilir ancak lizis daha çok mekanik, osmotik veya enzimatik yıkımı ifade eder) ve fagositoz (hücrenin dış maddeleri yutması süreci).