Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Meta-

Meta- (met-)

Tanım

Bilimsel ve akademik terminolojide bir sistemin veya sürecin bir üst düzeyini, ötesini ya da kendi üzerine dönüşlü halini ifade eden önek.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik psikolojide bir danışanın sadece 'Kaygılıyım' demesi nesne düzeyinde bir ifadedir; 'Kaygılı olduğumun farkındayım ve bu kaygıyı tetikleyen düşünce kalıplarım üzerine düşünüyorum' demesi ise meta-bilişsel (meta-cognitive) bir süreçtir.

Derin Analiz

Bilişsel bilimler ve epistemolojide 'meta-', en temel tanımıyla bir öz-göndergesellik ve üst-bilişsel perspektif kazandırır. Örneğin meta-analiz, bağımsız araştırmaların sonuçlarını istatistiksel olarak sentezleyen bir üst-araştırma yöntemiyken; meta-biliş (metacognition), bireyin kendi düşünce süreçleri hakkındaki farkındalığını ve onları kontrol etme kapasitesini tanımlar. Bu önek, nesne düzeyinden özne düzeyine geçişi, yani sistemin kendisini inceleme yetisini, bilişsel ve metodolojik açıdan en üst düzeyde yapılandırır.

Etimoloji

Antik Yunanca 'meta' (μετά) edatından türetilmiştir; temel olarak 'ötesinde', 'arkasında', 'sonrasında' veya 'bir üst düzeyde' anlamlarına gelir.

Karıştırmayın

Sadece 'intra-' (içsel) veya 'inter-' (lerarası) önekleriyle karıştırılabilir; oysa 'meta-' yatay bir ilişkiden ziyade dikey ve hiyerarşik bir üst düzeyi, yani süreçlerin süreçlerini ifade eder.