Metatetik
Metathetic
Tanım
Uyarandaki niceliksel bir artışın, duyusal deneyimde niteliksel bir değişime yol açtığı uyarıcı boyutunu ifade eden psikofiziksel terim.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında deneye katılan bir bireye düşük konsantrasyonda izobütirik asit verildiğinde hoş olmayan ama hafif bir peynir kokusu algılar. Ancak uyarıcının yoğunluğu on kat artırıldığında, kokunun duyusal niteliği tamamen değişerek keskin bir kusmuk kokusuna dönüşür ve bireyde doğrudan kaçınma refleksi tetiklenir.
Derin Analiz
Psikofizikte Stevens'ın Güç Yasası ve uyarıcı sürekliliği bağlamında incelenen metatetik değişkenler, prothetic (protetik) değişkenlerin aksine sadece şiddet veya miktar artışı yaratmaz; aynı zamanda algılanan kalitenin de form değiştirmesine neden olur. Örneğin, hafif bir koku ferahlatıcı ve hoş bir deneyim sunarken, konsantrasyonun ve moleküler yoğunluğun (nicelik) artması bulantı veya tiksinti (nitelik) uyandırabilir. Sinyal algılama teorisi ve duyusal eşikler açısından incelendiğinde, bu durum beynin duyusal girdiyi işlerken kategorik bir eşik atlaması yaşadığını ve lineer olmayan bir nöral kodlama mekanizması devreye soktuğunu gösterir.
Etimoloji
Antik Yunanca 'meta-' (öte, değişim, dönüşüm) ve 'thesis' (yerleştirme, konum) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Protetik (Prothetic) terimi ile sıklıkla karıştırılır. Protek uyarıcılarda niceliksel artış sadece boyutun veya şiddetin büyümesine yol açar (örneğin daha yüksek ses veya daha parlak ışık), niteliksel bir kırılma yaratmaz.