Nedensel Gecikme
Causal Latency
Tanım
Bir neden ile bunun ürettiği etki arasındaki zamansal ayrışma veya aradaki süre aralığı.
Örnek Vaka / Uygulama
Çocukluk döneminde yaşanan kronik ihmal (uzak neden), yetişkinlik evresinde ortaya çıkan majör depresif bozukluk tablosunun (etki) tetikleyicisi olduğunda, bu iki olgu arasında yıllarla ölçülen uzun bir nedensel gecikme bulunmaktadır.
Derin Analiz
Nedensel gecikme, davranış bilimleri ve istatistiksel modellemede, bir etmenin (cause) sonuç (effect) doğurması için geçen süreyi veya aracı değişkenlerin varlığına bağlı olarak ortaya çıkan zamansal ötelemeyi ifade eder. Psikolojik süreçlerde, özellikle erken dönem yaşantıların (uzak nedenler) ilerleyen yaşlardaki psikopatolojilerle ilişkisinde uzun nedensel gecikmeler gözlemlenir. Yol analizi (path analysis) gibi istatistiksel prosedürlerde ise bu kavram, bir yordayıcının etkisinin ancak diğer değişkenler modele dahil edildiğinde istatistiksel olarak görünür hale gelmesini tanımlayan yapısal bir nitelik taşır.
Etimoloji
Latince 'causa' [neden, sebep] ve 'latentia' [gizlilik, saklı olma, gecikme hali] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Gecikmeli etki (delayed effect) ile karıştırılabilir; nedensel gecikme zamansal aralığın kendisine odaklanırken, gecikmeli etki sonucun kendisinin sonradan görünür lügatına odaklanır.