Okulsuzleştirme
Deschooling
Tanım
Resmi eğitim sistemlerinin kurumsal yapısını ve dar akademik bilgi dayatmasını reddederek öğrenmenin bireyin yaşam deneyimleri ve sosyal bağlam içinde doğal olarak gerçekleşmesi gerektiğini savunan sosyolojik ve eğitim felsefesi akımı.
Örnek Vaka / Uygulama
Ailesi geleneksel okul sisteminden çocuğu alarak resmi bir müfredat takip etmek yerine mahalledeki atölyelerde ustalardan zanaat öğrenmesini, kütüphanelerde ilgi duyduğu konuları araştırmasını ve topluluk projelerine katılmasını sağlar; bu süreç çocuğun kendi öğrenme hızını ve merakını merkeze alır.
Derin Analiz
1960'lı ve 1970'li yıllarda Ivan Illich gibi düşünürlerin öncülük ettiği bu kavram, zorunlu eğitim kurumlarının bireyleri toplumsallaştırmak yerine belirli bir ekonomik düzenin hizmetinde pasif tüketiciler haline getirdiğini öne sürer. Bilişsel ve gelişimsel açıdan öğrenmenin dört duvar arasına sıkıştırılamayacağını, merak temelli ve özerk keşif süreçlerinin kurumsal sertifikasyon süreçlerinden üstün olduğunu savunur. Psikolojik boyutta, bireyin kendi öğrenme hedeflerini belirleme özerkliğini (autonomy) ve içsel motivasyonunu (intrinsic motivation) kurumsal baskıdan arındırma sürecini ifade eder.
Etimoloji
Fransızca 'déschooling' kelimesinden türetilmiştir; Latince 'dis-' (uzaklaştırma, yok etme) öneki ile Eski İngilizce 'scōl' (okul, eğitim kurumu) kökünün birleşiminden meydana gelir.
Karıştırmayın
Evde eğitim (homeschooling) ile sıklıkla karıştırılır; evde eğitim genellikle ev içinde resmi müfredatın birebir uygulanmasını içerirken, okulsuzleştirme (deschooling) okul kurumunun ve müfredat zorunluluğunun tamamen reddedilerek öğrenmenin doğallaştırılmasını savunur.