Öncelik Etkisi
Precedence Effect
Tanım
İşitsel sistemin, aynı sesin art arda gelen yansımalarından ilk ulaşılanı baz alarak sesin kaynağını tek bir yön olarak algılaması fenomeni.
Örnek Vaka / Uygulama
Yankılı bir salonda (örneğin boş bir konferans salonunda) konuşan bir kişinin sesi, duvarlardan yansıyarak kulaklarımıza asıl sesten milisaniyeler sonra ulaşır. Öncelik etkisi sayesinde dinleyici, sesin yankılandığı duvarları değil, doğrudan konuşmacının bulunduğu noktayı sesin kaynağı olarak algılar; böylece yön tayini bozulmaz.
Derin Analiz
Öncelik etkisi (ilk dalga cephesi kanunu olarak da bilinir), insan işitsel sisteminin ve binaural işleme mekanizmalarının ekolu ortamlardaki yön bulma yeteneğini açıklar. Ses dalgaları sert yüzeylerden çarparak milisaniyeler mertebesinde gecikmelerle kulak zarımıza ulaştığında, beyin bu yansımaları ayrı birer ses kaynağı olarak değerlendirmek yerine, ilk gelen doğrudan sesi (first-arriving sound) baz alır. Gecikmeli sesin (yansımanın) 70 milisaniyeden kısa sürede ulaştığı durumlarda Hassas bir zamanlama analizi devreye girer ve 'Haas etkisi' ile entegre biçimde yankı maskelenir. Bu sayede karmaşık akustik ortamlarda konuşma anlaşılırlığı ve ses kaynağının mekansal konumu, yansımaların yarattığı gürültü kirliliğinden izole edilerek kararlı bir biçimde algılanır.
Etimoloji
Latince 'praecedere' (önde gitmek, önce gelmek) fiilinden türetilmiş 'praecedentia' köküne dayanır.
Karıştırmayın
Maskeleme (masking) ile karıştırılabilir; maskeleme seslerin frekans veya zaman düzleminde birbirini işitilmez kılmasını ifade ederken, öncelik etkisi seslerin varlığını koruduğu halde beyinsel konumlandırmada ilk gelenin baskın çıkması durumudur.
Keşfetmeye Devam Edin
İşitsel Yerelleştirme
İşitsel Yerelleştirme
Auditory Localization
Akustik bilgileri kullanarak ses kaynaklarının uzaysal konumunu ve bu konumdaki değişimleri belirleme yeteneği.
İncele