Ototomi
Autotomy
Tanım
Bir hayvanın, genellikle avcıdan kaçmak amacıyla kendi iradesiyle bir vücut uzvunu feda etmesi veya koparıp atması biçiminde kendini gösteren özkorunma davranışı.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında bir kertenkelenin (Lacertidae ailesi) kuyruğundan yakalandığında, kuyruk omurlarındaki özel kasılmalarla bu bölgeyi koparıp kaçması ve avcının dikkatini hareket eden kuyruğa odaklaması tipik bir ototomi örneğidir.
Derin Analiz
Ekolojik ve evrimsel davranış bilimleri bağlamında ototomi, adaptif bir defans mekanizmasıdır. Hayatta kalma maliyetinin uzuv kaybının maliyetinden baskın çıktığı kriz anlarında devreye girer. Nörobiyolojik düzeyde, belirli refleks arklarının ve otolitik kırılma düzlemlerinin (autotomy planes) devreye girmesiyle gerçekleşir; omurgasızlarda ganglionik kontrol, kertenkelelerde ise omurga içindeki özel kırılma hatları aracılığıyla istem dışı ama programlanmış bir kas spazmıyla tetiklenir.
Etimoloji
Yunanca 'autos' (kendi) ve 'tomia' (kesme, ayırma) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Oto-mutilasyon (kendi kendine zarar verme); oto-mutilasyon psikopatolojik veya patolojik bir dürtüyle işlevsel olmayan doku hasarını kapsarken, ototomi evrimsel olarak kazanılmış işlevsel bir hayatta kalma stratejisidir.