Öz-değerlendirmeyi Sürdürme Modeli
Self-evaluation Maintenance Model
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Usta bir piyanist olan ve müzikle kimliğini tanımlayan bir birey, yakın arkadaşının uluslararası bir piyano yarışmasında birincilik kazanması durumunda yoğun bir benlik tehdidi yaşar ve arkadaşıyla görüşme sıklığını azaltabilir. Ancak aynı piyanist, yakın arkadaşının çok ileri düzeyde astrofizik alanında çığır açan bir ödül almasından rahatsız olmaz; aksine, bu başarıyla ilişki kurarak kendi sosyal çevresinin prestijinden yansıtma yoluyla olumlu bir öz-değer beslemesi sağlar.
Derin Analiz
Abraham Tesser ve meslektaşları tarafından geliştirilen Öz-Değerlendirmeyi Sürdürme Modeli (SEM), sosyal karşılaştırma teorisinin dinamiklerini bir adım öteye taşıyarak bireyin benlik değerini tehdit eden unsurlarla nasıl başa çıktığını inceler. Model, iki temel süreç üzerine kurumludur: 'yansıtma' (reflection) ve 'karşılaştırma' (comparison). Birey için yüksek düzeyde kişisel öneme ve merkeziyete sahip bir alanda yakın bir başkasının başarısı, acı verici bir sosyal karşılaştırma yaratır ve benlik değerini düşürür; bu durumda birey ya o kişiden uzaklaşır ya da o alanın önemini zihninde azaltır. Buna karşın, kişinin öz-değeri için önemsiz olan bir alanda başkasının üstün başarısı, 'yansıtma' süreci sayesinde bireyin kendini daha iyi hissetmesini sağlar ve o yüksek başarıyla gurur duymasına zemin hazırlar.
Etimoloji
İngilizce 'self' (kendi/öz), 'evaluation' (değerlendirme/ölçme), 'maintenance' (sürdürme/muhafaza etme) ve 'model' (kavramsal şablon) kelimelerinin birleşiminden oluşan sosyal psikolojik bir yapıdır.
Karıştırmayın
Sosyal Karşılaştırma Teorisi (Festinger) ile sıklıkla karıştırılır; ancak sosyal karşılaştırma genel bir değerlendirme sunarken, SEM modeli özellikle kişisel önem derecesini ve yakın ilişkilerdeki psikolojik mesafeyi denkleme dahil ederek spesifik benlik koruma stratejilerine odaklanır.
Keşfetmeye Devam Edin
Mesafe Bölgesi
Mesafe Bölgesi
Distance Zone
Etkileşim halindeki bireyler arasında kendiliğinden benimsenen fiziksel uzaklık alanı; kişilerarası mesafenin kültürel normlar ve yakınlık derecesine göre şekillenen uzamsal boyutu.
İncele
Öz-standartlar Modeli
Öz-standartlar Modeli
Self-standards Model
Tutarsız davranışsal sonuçların etkilerinin, bireysel bir standarda veya normatif bir standarda göre değerlendirilmesine bağlı olarak değiştiğini savunan bilişsel çelişki teorisi versiyonudur.
İncele
Argüman Kalitesi
Argüman Kalitesi
Argument Quality
Bir argümanın, hedef tutum nesnesine yönelik olarak olumsuzlardan ziyade baskın bir şekilde olumlu değerlendirici tepkiler uyandırma derecesi.
İncele
Tutumun Uçluluğu
Tutumun Uçluluğu
Extremity Of An Attitude
Bir bireyin tutum nesnesine yönelik değerlendirmesinin tarafsızlık noktasından ne kadar uzaklaştığını gösteren nicel sapma derecesidir.
İncele