Özdeş Ögeler Kuramı
İdentical Elements Theory
Tanım
Yeni öğrenilen bir görevin kazanımının, daha önceden ustalaşılmış görevlerle ortak bileşenler barındırdığı ölçüde kolaylaştığını savunan bilişsel öğrenme kuramı.
Örnek Vaka / Uygulama
Otomobil kullanmayı öğrenmiş bir bireyin, manuel vitesli bir araçtan otomatik vitesli bir araca geçtiğinde direksiyon hakimiyeti, trafik kuralları ve fren mesafesi hesaplama gibi ortak ögeler (özdeş bileşenler) sayesinde çok kısa sürede adapte olması.
Derin Analiz
Eğitim psikolojisi ve bilişsel bilimler literatüründe transfer (aktarım) olgusunu açıklamak amacıyla Edward Thorndike ve Robert Woodworth tarafından geliştirilmiştir. Bu yaklaşım, zihinsel yetilerin genel bir kas gibi her alanda eşit şekilde güçlendiğini öne süren eski 'resmi disiplin' (formal discipline) görüşünü reddeder. Bunun yerine, öğrenmenin transferinin —özellikle beceri, bilgi, tutum veya yöntem düzeyinde— iki görev arasındaki somut ve özdeş unsurların (uyarıcı-tepki bağlarının veya bilişsel şemaların) örtüşmesiyle doğrudan orantılı olduğunu savunur. Nörobiyolojik düzeyde bu durum, daha önce kodlanmış sinaptik ağların ve nöral devrelerin, yeni gelen benzer uyarıcı dizileri karşısında yeniden aktif hale gelmesi ve potansiyasyon (uzun süreli güçlenme - LTP) süreçlerinin verimlilik kazanmasıyla açıklanır.
Etimoloji
Latince 'identicus' (aynı/özdeş) ve Yunanca 'stoicheion' (öge/bileşen) sözcükleri ile Fransızca kökenli 'thēoria' (gözlem/inceleme) kavramlarının birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Genel Transfer (General Transfer) ile sıklıkla karıştırılır; genel transfer ilkelerin veya soyut mantığın aktarımını vurgularken, özdeş ögeler kuramı doğrudan spesifik bileşenlerin birebir örtüşmesine odaklanır.