Serbest Çağrışım Testi
Free-association Test
Tanım
Katılımcılara bir uyaran sözcük sunulan ve bu sözcükle zihinlerinde ilk eşleşen kelimeyi olabildiğince hızlı şekilde söylemelerinin istendiği psikolojik değerlendirme yöntemidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir değerlendirmede danışana sırasıyla 'anne', 'bıçak', 'kilit', 'güven' gibi uyaran kelimeler verilir. Danışan 'anne' kelimesine anında 'şefkat' derken, 'bıçak' kelimesinde 4 saniyelik bir duraksamanın ardından fısıltıyla 'ameliyat' yanıtını verir. Uzman, buradaki reaksiyon süresi uzamasını ve alışılmadık yanıtı, bireyin bastırılmış travmatik anıları veya çözülmemiş çatışmaları açısından inceler.
Derin Analiz
Serbest çağrışım testi, bireyin bilinçdışı süreçlerine, örtük bellek ağlarına ve duygusal tepki kalıplarına erişmek amacıyla hem psikanalitik gelenekte hem de deneysel bilişsel psikolojide kullanılan temel bir metodolojidir. Carl Jung'un erken dönem deneysel çalışmalarında, bireylerin belirli uyaran kelimelere tepki süresindeki uzamalar veya fizyolojik değişimler, duygusal olarak yüklü komplekslerin varlığına işaret eden 'kompleks göstergeleri' olarak ele alınmıştır. Bilişsel bilimler perspektifinden bakıldığında ise anlamsal ağların (semantic networks) organizasyonunu, düğümler arasındaki aktivasyon yayılımını (spreading activation) ve kelimeler arası gizli semantik mesafeleri haritalandırmak için nicel bir araç işlevi görür.
Etimoloji
İngilizce 'free' (serbest, bağımsız) ve 'association' (latince 'associatio', birleştirme, ilişkilendirme) ile 'test' (deneme, inceleme aracı) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Projektif Testler (Rorschach veya TAT gibi görsel uyaranlara dayalı bütünsel projeksiyon araçları ile karıştırılmamalıdır; serbest çağrışım testi spesifik kelime uyaransal tepkilerine odaklanır) ve Kelime Dağarcığı Testleri (bilişsel kapasite veya akademik zekayı ölçer).