Sözel Gölgeleme
Verbal Overshadowing
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Bir banka soygununa şahit olan tanık, polise şüphelinin eşkalini detaylıca anlatır. Birkaç gün sonra fotoğraf seçme işlemine (lineup) katıldığında, polise tarif ettiği özelliklere uyan kişiyi suçlu olarak teşhis eder. Ancak asıl suçlu başka bir fotoğraftadır; tanık, kendi ürettiği sözel tarifin yarattığı yapay bellek izi (sözel gölgeleme) nedeniyle gerçek faili gözden kaçırmıştır.
Derin Analiz
Sözel gölgeleme, insan belleğinin iki farklı kodlama sistemi arasındaki çatışmayı gözler önüne serer: Sözel/analitik kodlama ve görsel/bütüncül (holistik) kodlama. Jonathan Schooler ve Tonya Engstler-Schooler'ın öncülük ettiği araştırmalar, yüzler veya tatlar gibi görsel ya da duyusal bilgilerin bütüncül bir gestalt olarak işlendiğini göstermiştir. Birey bu duyusal girdiyi kelimelere dökmeye zorlandığında, beynin sol yarımküre merkezli analitik dil sistemleri devreye girer. Bu süreç, orijinal non-verbal (sözel olmayan) bellek izinin üzerine adeta bir perde çeker; çünkü dil, yüzün ince detaylarını, uzamsal oranlarını veya bir şarabın buketini tam olarak ifade etme kapasitesinden yoksundur. Ortaya çıkan 'çeviri hatası', kişinin orijinal algısını manipüle ederek tanıma testlerinde hatalı teşhislere yol açar.
Etimoloji
Latince 'verbalis' [söze dayalı] ve İngilizce 'overshadowing' [gölgede bırakmak, bastırmak] kelimelerinin birleşiminden oluşan bilişsel psikoloji terimi.
Karıştırmayın
Yanıltıcı bilgi etkisi (misinformation effect) ile karıştırılır; ancak yanıltıcı bilgi dışarıdan (örneğin başka birinden veya sorudan) gelen yanlış veriyken, sözel gölgeleme bireyin kendi ürettiği dilsel çıktının kendi belleğini bozmasıdır.
Keşfetmeye Devam Edin
Görsel Tanıma
Görsel Tanıma
Visual Recognition
Bir görsel uyarıcının duyusal olarak alınıp, bellekteki mevcut kategori ve yapılarla eşleştirilerek nesnenin kimliğinin ve anlamının zihinsel olarak belirlenmesi yeteneği.
İncele