Spandrel
Spandrel
Tanım
Bir başka özelliğin (örneğin kemerlerin birleşmesinin) zorunlu bir yan ürünü olarak ortaya çıkan ve doğrudan doğal seçilimle amaçlanmamış biyolojik veya yapısal özellik.
Örnek Vaka / Uygulama
İnsan beyninin okuma ve yazma becerisini sonradan kazanması, evrimsel süreçte bu işlev için doğrudan genetik seçilime uğramış olmasından ziyade, beyin kabuğunun görsel ve işitsel işleme kapasitesinin bir 'spandrel' yani nöral mimarinin yan ürünü olarak bu yeni kültürel araçları barındırabilmesidir.
Derin Analiz
Evrimsel biyoloji ve bilişsel bilimlerde spandrel kavramı, adaptasyon (uyumsal değişim) ile exaptation (işlev değiştirme) arasındaki ayrımı anlamak için kritik bir analitik araçtır. Gould ve Lewontin, San Marco Bazilikası'nın kubbesini taşıyan kemerler arasındaki üçgen boşlukların (spandrel) sonradan mozaiklerle süslendiğini, ancak bu boşlukların asıl amacının dini tasvirler yerleştirmek değil, tamamen mimari ve mekanik bir zorunluluktan doğduğunu gösterir. Bilişsel ve davranışsal bilimlerde de benzer şekilde, beynin dil veya okuma gibi karmaşık kapasiteleri, evrimsel süreçte başka adaptasyonların (örneğin genel beyin hacminin artışı veya sosyalleşme baskısı) yan ürünü olarak ortaya çıkmış exaptation örnekleridir. Nöral devrelerin birincil seçilim baskısı olmadan farklı işlevler kazanabilme kapasitesi, bu kavram üzerinden modellenir.
Etimoloji
İtalyanca 'spandello' kelimesinden evrilmiş olup, mimaride kemer ile köşe arasındaki boşluğu tanımlamak için kullanılagelmiştir; evrimsel biyolojiye Stephen Jay Gould ve Richard Lewontin'in 1979 tarihli makalesiyle metaforik olarak uyarlanmıştır.
Karıştırmayın
Adaptasyon (doğal seçilim tarafından doğrudan bir işlev için tasarlanmış özellik) ve exaptation (başlangıçta başka bir amaç için evrilmişken sonradan farklı bir işlev kazanan özellik). Spandrel, bu süreçlerin başlangıç basamağındaki işlevsiz yan ürünü ifade eder.
Keşfetmeye Devam Edin
Evrimsel Psikoloji
Evrimsel Psikoloji
Evolutionary Psychology
İnsan bilişini ve davranışını, Darwinci uyarlanma, doğal seçilim ve evrilen çevreler bağlamında inceleyen kuramsal yaklaşımdır.
İncele