Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Ya Hep Ya Hiç Yasası

All-or-none Law

Tanım

Bir nöronun veya kas lifinin, eşik değerin üzerindeki herhangi bir uyarıya her zaman aynı maksimum şiddette tepki vermesi, eşik altı uyarılarda ise hiç tepki vermemesi ilkesidir.

Örnek Vaka / Uygulama

Karanlık bir odada ışığı açmak için duvar anahtarına bastığınızı düşünün; anahtara hafifçe de vursanız, sertçe de vursanız lamba aynı parlaklıkta yanar. Ancak anahtarı itme gücünüz eşik değerin altındaysa lamba hiç yanmaz. Benzer şekilde, parmağınızı hafifçe bir yere çarptığınızda ya da çok şiddetli vurduğunuzda sinir lifinin ürettiği elektriksel sinyalin genliği aynıdır; aradaki acı farkı, beyne ulaşan sinir impulslarının frekansının (saniyedeki sayısının) farklı olmasından kaynaklanır.

Derin Analiz

Nörofizyolojide aksiyon potansiyelinin doğasını yöneten temel mekanizmadır. Uyarıcının şiddeti eşik değerinin (threshold) ne kadar üzerine çıkarsa çıksın, üretilen elektriksel impulzun genliği ve yüksekliği sabit kalır; ancak uyarı şiddetindeki artış, impulsun frekansını (birim zamandaki sayısını) kodlar. Bu durum, sinir sistemi enformasyonunun genlik modülasyonu ile değil, frekans modülasyonu ile iletildiğini kanıtlar. Eşik değerin altındaki uyarılar ise yerel derecelendirilmiş potansiyeller (graded potentials) üretir ancak akson boyunca yayılan bir aksiyon potansiyeline dönüşemez.

Etimoloji

İngilizce 'all' (hepsi) ve 'none' (hiçbiri) sözcüklerinin birleşiminden oluşan terim, fizyolojide ilk kez Henry Pickering Bowditch tarafından kalp kası dokusundaki kasılma yanıtları için tanımlanmıştır.

Karıştırmayın

Derecelendirilmiş potansiyeller (graded potentials) ile sıkça karıştırılır. Derecelendirilmiş potansiyeller uyarı şiddetiyle doğru orantılı olarak değişen genliklere sahipken, 'ya hep ya hiç' yasasına tabi aksiyon potansiyelleri uyarı şiddetinden bağımsız olarak her zaman sabit genliktedir.