Yarı Ömür
Half-life
Tanım
Farmakokinetikte, uygulanan bir ilacın kan konsantrasyonunun %50 oranında düşmesi için geçen süre.
Örnek Vaka / Uygulama
Yarı ömrü 4 saat olan bir antidepresan ajanın hastaya 100 mg başlangıç dozunda verildiğini varsayalım. İlacın plazma konsantrasyonu 4 saat sonra 50 mg'a, 8 saat sonra 25 mg'a ve 12 saat sonra 12.5 mg'a düşecektir. Bu farmakokinetik eğri, klinisyenin günde kaç kez doz ayarlaması yapması gerektiğini belirler.
Derin Analiz
Yarı ömür ($t_{1/2}$), farmakokinetik profilin, klirens (temizlenme hızı) ve dağılım hacmi parametrelerinin matematiksel bir fonksiyonudur. Klinik pratikte; ilaçların etki süresini öngörmek, doz aralıklarını belirlemek ve kararlı duruma (steady-state) ulaşma süresini hesaplamak açısından kritik öneme sahiptir. Kararlı durum genellikle 4 ila 5 yarı ömür sonunda elde edilir. Bireyler arası yaş, karaciğer/böbrek fonksiyon bozuklukları ve ilaç etkileşimleri yarı ömür süresini doğrudan modifiye eder.
Etimoloji
İngilizce 'half' (yarı) ve 'life' (ömür/yaşam) kelimelerinin birleşiminden oluşan, kökeni Germen dil ailesine dayanan ve farmakokinetik ile nükleer fizik literatürüne entegre edilmiş bir terimdir.
Karıştırmayın
Eliminasyon hızı sabiti ile karıştırılır; eliminasyon hızı ilacın vücuttan atılma oranını ifade ederken, yarı ömür bu oranın konsantrasyonu yarıya indirdiği spesifik zaman dilimidir.