İlaç Etkileşimleri
Drug İnteractions
Tanım
İki veya daha fazla ilacın eş zamanlı olarak kullanımının, farmakolojik etkilerini, kinetik süreçlerini ya da hedef organ yanıtlarını değiştirmesi durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Major depresif bozukluk tanısıyla seçici serotonin geri alım inhibitörü (SSRI) kullanan bir hastaya, migren atakları için güçlü bir sitokrom P450 inhibitörü olan başka bir ajanın eklenmesi sonucunda ilk ilacın metabolizması yavaşlar; bu durum sinaptik aralıktaki serotonin konsantrasyonunu tehlikeli düzeyde artırarak potansiyel olarak fatal bir durum olan serotonin sendromuna yol açabilir.
Derin Analiz
İlaç etkileşimleri, temelde farmakokinetik ve farmakodinamik olmak üzere iki ana eksende incelenir. Farmakokinetik etkileşimler; sitokrom P450 enzim sistemlerinin inhibisyonu veya indüksiyonu yoluyla ADME (absorpsiyon, dağılım, metabolizma, atılım) süreçlerini değiştirerek plazma konsantrasyonlarında toksisiteye veya terapötik yetersizliğe yol açabilir. Farmakodinamik etkileşimler ise aynı reseptör veya fizyolojik sistem üzerinde yarışmalı (antagonist) ya da artırıcı (sinerjistik) mekanizmalarla ortaya çıkar. Klinik psikofarmakolojide, özellikle çoklu ilaç (polifarmasi) kullanan geriatrik veya psikiyatrik vakalarda bu etkileşimlerin öngörülmesi, morbiditenin önlenmesinde hayati önem taşır.
Etimoloji
İngilizce 'drug' (ilaç/maddeler, kökeni Eski Felemenkçe 'droog' [kuru ot]) ve Latince 'inter' [arasında] + 'actio' [eylem/etki] sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
İlaç intoleransı ve idiosynkratik reaksiyonlar. İntolerans, standart bir doza verilen aşırı fizyolojik yanıt iken; idiyosenkrazi, genetik temelli öngörülemez bireysel tepkidir. İlaç etkileşimi ise doğrudan birden fazla ajanın birbirinin farmakolojisini modifiye etmesidir.