Yatay Bulaşma
Horizontal Transmission
Tanım
Bir enfeksiyon etkeninin ya da davranışsal özelliğin, ebeveyn-yavru ilişkisi olmaksızın, aynı nesil içindeki bireyler veya ilişkisiz konaklar arasında yayılma süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir hastane ortamında, koruyucu ekipman protokollerine uyulmaması nedeniyle aynı koğuşta yatan ve aralarında hiçbir kan bağı bulunmayan iki hastaya aynı antibiyotik dirençli bakterinin solunum yoluyla geçmesi.
Derin Analiz
Yatay bulaşma, epidemiyoloji, evrimsel tıp ve davranış bilimlerinde kritik bir dinamiktir. Dikey bulaşmanın (nesilden nesile aktarım) aksine, bu mekanizmada patojenin veya davranışsal modelin evrimsel başarısı, konak organizmanın üreme başarısına doğrudan bağlı değildir. Bu durum, etkenlerin konaklarını öldürmeden hızla yayılma zorunluluğunu ortadan kaldırdığı için teorik olarak daha yüksek virülansın (hastalık yapıcı gücün) evrilmesine zemin hazırlar. Epidemiyolojik modellerde R0 (temel üreme sayısı) hesaplamalarında, temas ağlarının topolojisinde ve enfeksiyon yayılım hızlarının simülasyonunda temel bir parametre olarak ele alınır.
Etimoloji
Latince 'horizontalis' (ufka ait, ufuk çizgisi düzleminde) ve 'transmissio' (öteye geçirme, aktarma) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Dikey bulaşma (vertical transmission) ile sıklıkla karıştırılır; dikey bulaşma enfeksiyonun anneden dölüt veya yavrulara geçişini kapsarken, yatay bulaşma nesil içi veya popülasyon içi yatay yayılımı ifade eder.