Yerinde Yaşlanma
Aging İn Place
Tanım
Yaşlı bireylerin, sağlık durumları ve gereksinimleri değişse bile, uzun süreli kurumsal bakım tesislerine ihtiyaç duymadan kendi evlerinde ve topluluklarında güvenli, bağımsız ve konforlu bir şekilde yaşamaya devam etme yeteneğidir.
Örnek Vaka / Uygulama
78 yaşındaki hipertansiyon ve hafif osteoartrit tanılı bir bireyin, banyosuna tutunma barları taktırılması, merdivenasansörü kurulması, akıllı ev otomasyon sistemleriyle düşme risklerinin minimize edilmesi ve mahalledeki gönüllü bir ağ sayesinde market alışverişlerinin desteklenmesiyle, huzurevine yerleşmek zorunda kalmadan kendi evinde yaşamını sürdürmesi yerinde yaşlanmaya klinik ve pratik bir örnektir.
Derin Analiz
Yerinde yaşlanma kavramı, çevresel gerontoloji ve ekolojik sistemler teorisi çerçevesinde değerlendirilir. Bireyin mekânsal bağımlılığı ile özerkliği arasındaki dinamik dengenin kurulmasını hedefler. Bu süreçte iki temel dinamik belirleyicidir: birincisi evin ve mahallenin fiziksel uygunluğu, güvenliği ve destekleyici hizmetlere erişilebilirliğidir; ikincisi ise bireyin ekonomik istikrarı, sosyal ilişkileri, öz-yeterlilik algısı ve günlük yaşam aktivitelerini yürütebilme kapasitesidir. Kurumsal bakımın alternatif maliyetlerini düşürürken, yaşlı bireyin otobiyografik belleğinin mekânla olan bağını koruyarak psikolojik esenliği destekler.
Etimoloji
İngilizce 'age' (yaşlanmak, yaş almak) fiilinin kökü ile 'in place' (yerinde, kendi mekânında) zarf öbeğinin birleşiminden oluşan, modern gerontoloji ve çevresel psikoloji literatürüne yerleşmiş bir bileşik terimdir.
Karıştırmayın
Kurumsal bakım (residential care) ve yardımcı yaşam tesisleri (assisted living) ile karıştırılır; bu tesisler ev dışı kontrollü ortamları ifade ederken, yerinde yaşlanma tamamen kişinin kendi konutunda kalmasını esas alır.