Günlük Yaşam Aktiviteleri
Activities Of Daily Living (adls)
Tanım
Bir bireyin kendi kendine yetebilmesi ve bağımsız bir yaşam sürdürebilmesi için her gün gerçekleştirdiği temel öz bakım ve hayatta kalma becerileridir.
Örnek Vaka / Uygulama
82 yaşındaki hafif bilişsel bozukluk tanısı alan bir hastanın, son birkaç aydır ocakta yemek unuttuğu, kendi başına banyo yapmaktan kaçındığı ve reçeteli ilaçlarını hangi saatte alacağını karıştırmaya başladığı gözlemlendiğinde, bu durum Araçsal Günlük Yaşam Aktivitelerinde (IADLs) belirgin bir gerilemeye işaret eder.
Derin Analiz
Gerontoloji, ergoterapi ve klinik psikiyatride bireyin işlevsellik düzeyini ve bağımsızlık derecesini objektif olarak değerlendirmede kullanılan temel bir klinik parametredir. Genellikle temel (banyo yapma, giyinme, tuvalet, beslenme, hareketlilik) ve araçsal (yemek pişirme, ilaç yönetimi, finansal işlemler) olmak üzere iki kategoride incelenir. Nörolojik hasarlar, demans türleri veya yaşlılık süreçlerinde bu aktivitelerdeki bozulmalar, prefrontal korteks ve motor planlama devrelerindeki işlev kayıplarının doğrudan göstergesidir.
Etimoloji
İngilizce 'Activities of Daily Living' ifadesinin kısaltmasıdır. 'Activity' kelimesi Latince 'activitas' (faaliyet, eylem) kökünden, 'daily' Germen köklü 'daeg' (gün) kelimesinden, 'living' ise Eski İngilizce 'libban' (yaşamak) fiilinden türetilmiştir.
Karıştırmayın
En sık 'Araçsal Günlük Yaşam Aktiviteleri (IADLs)' ile karıştırılır; IADLs daha karmaşık bilişsel ve sosyal beceriler (alışveriş, para yönetimi) gerektirirken, ADLs temel hayatta kalma öz bakım becerilerini kapsar.