Afaniz
Aphanisis
Tanım
Britanyalı psikanalist Ernest Jones tarafından cinsel arzunun tamamen sönmesi; sonrasında Jacques Lacan tarafından ise öznenin benliğinin veya varoluşsal parlaklığının mutlak silinmesi olarak tanımlanan tarihi bir psikanalitik kavram.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik pratikte, kronik ve derin bir melankoli tablosu içinde, hastanın sadece hayattan zevk alamama (anhedoni) durumu değil, aynı zamanda benlik tasarımının ve arzunun tümüyle sönümlenmesi, Lacancı anlamda öznenin simgesel düzlemde tutunacak bir arzu nesnesi bulamayarak kendi varlığını kaybetme hissiyatıyla betimlenir.
Derin Analiz
Psikanaliz tarihinin arka planında, klasik libido teorisinin sınırlarını zorlayan yapısal krizlere yanıt olarak doğmuştur. Ernest Jones bu kavramı ilk kez ödipal dönemin karmaşasında çocuğun ya da bireyin hadım edilme korkusundan bağımsız, cinsel hazzı ve arzuyu üretme kapasitesinin kalıcı olarak yok olmasını açıklamak için kullanmıştır. Jones'a göre afaniz, nevrotik yapının ötesinde, arzu mekanizmasının kökten çöküşünü simgeler. Jacques Lacan ise kavramı epistemolojik olarak yeniden konumlandırmıştır; Lacancı teoriye göre afaniz, öznenin gösteren zinciri içinde (Sembolik düzen karşısında) kaybolmasını, bölünmesini ve özne olarak silinmesini (àclipse du sujet) ifade eder. Modern klinik psikopatolojide DSM-5 kategorilerinde yer almayan, çağdaş psikanalitik kuramda ise daha çok özneleşme süreçlerindeki yapısal yarılmaları ve arzu kaybını betimleyen tarihsel ve teorik bir araçtır.
Etimoloji
Yunanca 'aphanes' (ἀφανής) kökünden türetilmiş olup "görünmez olma", "ortadan kaybolma" veya "silinme" anlamına gelir. Ernest Jones tarafından astronomik bir terim olan yıldızların sönmesi veya ışığını kaybetmesi metaforundan psikanalize uyarlanmıştır.
Karıştırmayın
Anhedoni (yalnızca haz alma kapasitesinin düşmesi veya kaybolmasıdır; afaniz ise arzunun kökten yok oluşunu veya öznenin silinmesini kapsar), Aseksüellik (klinik bir patoloji veya kayıp değil, yapısal bir cinsel yönelimdir).