Agnostik Aleksi
Agnosic Alexia
Tanım
Yazılı materyalleri görme yetisinin korunmasına rağmen harf ve kelimelerin görsel olarak tanınamaması ve okunamaması ile karakterize nörolojik bir okuma bozukluğudur.
Örnek Vaka / Uygulama
54 yaşında bir erkek hasta, geçirdiği serebrovasküler olay (inme) sonrasında gazeteleri okuyamadığını fark ederek kliniğe başvurur. Göz muayenesinde görme keskinliği normaldir ve nesneleri adlandırmada hiçbir sorun yaşamaz. Ancak uzmana gösterilen 'KEDİ' kelimesini harf harf ('k-e-d-i') sesli olarak okuyabilmesine rağmen, kelimenin tamamını bir anda anlamlandıramaz ve ne yazdığını söyleyemez.
Derin Analiz
Agnostik aleksi, sıklıkla saf aleksi (pure alexia) veya görsel aleksi olarak da adlandırılır ve genellikle sol oksipital lob ile corpus callosum'un splenium bölgesini etkileyen lezyonlar sonucu ortaya çıkar. Bu durum, görsel girdinin (yazılı metinlerin) sağ hemisferden sol hemisferdeki dil merkezlerine (özellikle Wernicke ve Broca alanlarına) aktarılamamasından kaynaklanır. Hasta harfleri kopya edebilir veya harfleri tek tek dokunarak tanıyabilir (taktil okuma), ancak kelimeleri bütünsel bir görsel form olarak işleyemez. Bilişsel ve nöropsikolojik açıdan, erken görsel işlemleme sağlam kalırken, görsel-ortografik analiz aşamasında bir kopuş söz konusudur.
Etimoloji
Yunanca 'a-' [olumsuzluk öneki] + 'gnosis' [bilgi, tanıma] ve Latince 'alexia' [a- [yokluk] + lexis [kelime, okuma]] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir. Harflerin veya kelimelerin görsel olarak algılanmasına rağmen anlamının çıkarılamaması durumunu ifade eder.
Karıştırmayın
Afatöz aleksi (grafik bozuklukların eşlik ettiği merkezi dil bozuklukları) ve periferik görme alanı kayıplarından kaynaklanan okuma güçlükleri ile karıştırılabilir. Agnostik alekside temel sorun dilin kaybı değil, yazılı sembollerin görsel agnozisi nedeniyle dile iletilememesidir.