Akatafazi
Acataphasia (akataphasia)
Tanım
Uygunsuz ya da gramer açısından yanlış kelime ve ifadelerin kullanımıyla karakterize edilen, sıklıkla şizofreni veya afazi vakalarında görülen bir konuşma bozukluğudur.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir görüşme sırasında hastaya hafta sonu ne yaptığı sorulduğunda, hastanın 'Ben dün eve gitmek çünkü elma masanın üzerinde koştu' şeklinde, anlam bütünlüğünden yoksun ve gramer kurallarına tamamen aykırı bir cümle kurması akataphasia vakasına klinik bir örnektir.
Derin Analiz
Akatafazi, dilin sentaktik ve semantik işleyişindeki yapısal bir çözülmeye işaret eder. Birey, düşüncelerini dilbilgisi kurallarına uygun olarak kodlayamaz; sonuç olarak ortaya çıkan ifade bozukluğu, hem sözcük seçimi (leksikal) hem de cümle yapısı (sentaks) düzeyinde kendini gösterir. Nöropsikolojik açıdan, Broca ve Wernicke alanları arasındaki bağlantısal ağlarda veya frontotemporal kortikal devrelerde meydana gelen işlevsel bozulmalarla ilişkilendirilir. Klinik değerlendirmede, bu tür bir konuşma bozukluğunun düşünce akışındaki formal bozukluklardan (formal thought disorder) mı yoksa saf bir dil ve ifade bozukluğundan mı kaynaklandığının ayırt edilmesi, doğru tanı ve sağaltım süreci için kritik önem taşır.
Etimoloji
Yunanca 'a-' (olumsuzluk, yokluk) + 'kata' (aşağı, tam) + 'phasis' (ifade, söyleyiş) köklerinden türetilmiştir; kelime anlamı olarak düzgün ve tutarlı bir ifade yeteneğinin kaybını belirtir.
Karıştırmayın
Agrammatizm (dilbilgisi ögelerinin eksikliği veya kaybı) ile sıklıkla karıştırılır; agrammatizm daha çok bağlaç ve eklerin düşmesiyle seyrederken, akataphasia hem gramer hatalarını hem de bağlamsal olarak tamamen alakasız kelime seçimlerini kapsayan daha geniş bir ifade bozukluğudur.