Aklimatizasyon
Acclimatization
Tanım
Bir organizmanın yeni çevresel koşullara veya iklimsel değişikliklere, özellikle fizyolojik tolerans kapasitesini artıracak şekilde uyum sağlaması süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Deniz seviyesinde yaşayan bir dağcının 4000 metre yükseklikteki bir zirve tırmanışı öncesinde kamp kurarak birkaç hafta geçirmesi; bu süreçte solunum hızının artması, kan pulcukları ve eritrosit yoğunluğunun yükselmesi suretiyle hipoksiye direnç kazanması.
Derin Analiz
Aklimatizasyon, evrimsel adaptasyondan farklı olarak nesiller boyu süren genetik bir değişim değil, bireyin yaşam döngüsü içerisinde (saatler veya haftalar içinde) gerçekleşen fenotipik esneklik mekanizmasıdır. Çevresel stresörlere (rakım, sıcaklık, nem gibi) maruz kalındığında homeostazisi korumak için sempatik sinir sistemi, endokrin bezler ve kardiyovasküler sistem eşgüdümlü olarak çalışır. Örneğin yüksek rakımda artan hipoksi durumunda eritropoez uyarılır ve oksijen taşıma kapasitesi optimize edilir. Bu süreç reversibldir; koşullar eski haline döndüğünde fizyolojik parametreler de bazal seviyeye geriler.
Etimoloji
Latince 'ad-' (yönelme, -e doğru) ve Yunanca 'klima' (iklim, eğim) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir; çevresel koşullara uyum sağlama sürecini ifade eder.
Karıştırmayın
Adaptasyon (evrimsel süreç olup nesiller boyu seçilimle gerçekleşir; aklimatizasyon ise bireysel ve kısa sürelidir) ve habitülasyon (nöral düzeyde bir uyarıcıya karşı verilen tepkinin azalması).