Aksonal Taşınım
Axonal Transport
Tanım
Nöron gövdesi ile sinaptik uçlar arasında organellerin, proteinlerin ve lipidlerin akoplazma boyunca aktif olarak hareket ettirilmesi sürecidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Uzunluğu bir metreyi bulan siyatik sinir liflerinde, hücre gövdesinde üretilen nörotransmitterlerin akson ucuna zamanında ulaştırılması ve hasar gören yapıların onarım için soma geri gönderilmesi aksonal taşınım mekanizması sayesinde kesintisiz sürdürülür.
Derin Analiz
Nöronların sahip olduğu aşırı uzun aksonal mesafeler, moleküler bileşenlerin basit difüzyon yoluyla taşınmasını imkansız kılar. Bu biyofiziksel kısıtlamayı aşmak için aksonal taşınım, mikrotübül ağları üzerinde hareket eden motor proteinler (kinezin ve dinezin) aracılığıyla iki yönde gerçekleşir. Gövdeden uca doğru olan anterograd taşınım mitokondri ve sinaptik vezikülleri iletirken, uçtan gövdeye doğru olan retrograd taşınım ise trofik sinyalleri ve geri dönüşüm atıklarını soma bölgesine geri getirir. Bu mekanizmadaki herhangi bir aksaklık, nörodejeneratif süreçlerin temel tetikleyicilerinden biridir.
Etimoloji
Latince 'axis' [dingil, eksen] kökünden türetilen 'axon' ile Yunanca 'transportare' [öteye taşımak] kelimelerinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Sinaptik iletim ile karıştırılabilir; sinaptik iletim nöronlar arası kimyasal sinyal geçişiyken, aksonal taşınım hücre içindeki fiziksel kargo hareketidir.