Aktüel
Actual
Tanım
Felsefi ve olgusal bağlamda, yalnızca görünürde olanla karşıtlık içinde, somut ve halihazırda var olan gerçekliği ifade eden sıfat.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik görüşme esnasında hastanın panik atak sırasında deneyimlediği 'kalp krizi geçiriyorum' inancı hasta için son derece gerçek (apparent) hissettirse de, EKG bulguları ve tıbbi tetkikler bu durumun fizyolojik olarak aktüel olmadığını, aksine somatik bir anksiyete tezahürü olduğunu gösterir.
Derin Analiz
Aktüel kavramı, ontolojik ve epistemolojik düzlemde potansiyel (gizil güç) ile sürekli bir gerilim halini barındırır. Aristotelesçi gelenekte 'potentia' (potansiyel) halindeki bir formun, maddeyle birleşerek fiiliyata dökülmesi, yani 'entelecheia'ya ulaşması suretiyle aktüel hale geldiği kabul edilir. Bilişsel bilimler ve klinik psikolojide ise bu terim, algısal yanılsamaların veya varsanıların aksine, ampirik olarak doğrulanabilir ve şu an burada (hic et nunc) tezahür eden nesnel gerçekliği nitelendirmek için kullanılır. Bir olgunun ya da durumun sadece zihinsel bir tasarım veya olası bir senaryo olmadığını, doğrudan gözlemlenebilir ve ölçülebilir bir maddi temel vuku bulduğunu belirtir.
Etimoloji
Latince 'actus' (eylem, hareket, fiil) kökünden türetilmiş olup, Orta Çağ felsefesinde 'aktualis' (gerçekleşmiş, fiili) formundan modern dillere geçmiştir.
Karıştırmayın
Potansiyel (henüz gerçekleşmemiş ama gerçekleşme kapasitesi olan durum) ve Görünsel/Görüngüsel (yalnızca duyusal düzeyde öyleymiş gibi algılanan ama ontolojik temeli bulunmayan durumlar).