Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Allonemzirme

Allonursing

Tanım

Bir dişi memelinin, kendi biyolojik yavrusu olmayan diğer bireylerin yavrularına süt sağlaması ve onları beslemesi olgusudur.

Örnek Vaka / Uygulama

Yaban öküzleri (ungulatlar) sürüsünde, genç bir dişi, henüz kendi doğum deneyimi olmamasına rağmen sürünün lider dişisinin yavrusunu emzirir. Bu durum, dişinin gelecekteki anneklik becerilerini pratik etmesini sağlarken, sürü içinde sosyal bağları güçlendirerek karşılıklı koruma mekanizmalarını tetikler.

Derin Analiz

Evrimsel biyoloji ve davranış ekolojisi bağlamında allonemzirme, annelik yatırımının (maternal investment) klasik kin selection (akraba seçilimi) ve karşılıklılık teorileriyle doğrudan sınandığı bir fenomendir. Laktasyon, anneler için yüksek metabolik maliyetler ve fizyolojik tükenme riski barındırdığı için, bu davranışın adaptif değeri uzun süre tartışılmıştır. Literatürde öne sürülen hipotezler arasında ebeveynlik pratiği (annecilik becerilerini geliştirme), karşılıklılık (reciprocity - kaynak paylaşımı ve bakım yükünün ortaklanması), yanlış yönlendirilmiş ebeveynsel bakım (yavrunun yabancı olduğunun fark edilememesi) ve süt boşaltım hipotezi (meme bezlerindeki süt birikiminin fizyolojik rahatsızlığını giderme) yer alır. Kemirgenler, ungulatlar ve primatlar başta olmak üzere birçok memeli türünde gözlemlense de, maliyet-fayda dengesi açısından tam mekanistik mutabakata varılamamıştır.

Etimoloji

Yunanca 'allos' [diğer, yabancı] ve İngilizce 'nursing' [emzirme/besleme] kelimelerinin birleşiminden oluşan melez bir etimolojik kökene sahiptir.

Karıştırmayın

Yabancı evlat edinme (adoption) ile karıştırılabilir; evlat edinmede uzun süreli bir ebeveynlik taahhüdü ve bakım ilişkisi varken, allonemzirme bazen geçici, oportunist veya tek seferlik bir süt sağlama davranışı olarak gerçekleşebilir.