Alternatif Uyuşmazlık Çözümü
Alternative Dispute Resolution
Tanım
Taraflar arasındaki anlaşmazlıkların, bir dava sürecine girmeksizin tarafsız hakem veya arabulucular aracılığıyla çözüme kavuşturulması yöntemidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Şirket içi iki üst düzey yöneticinin departman bütçesi ve kaynak dağılımı konusunda yaşadığı şiddetli anlaşmazlıkta mahkemeye gitmek yerine bir arabulucu eşliğinde oturumlar düzenlemesi ve tarafların ortak menfaatlerini gözeten bir protokolü mahkeme dışı imzalaması.
Derin Analiz
Hukuk psikolojisi ve uyuşmazlık çözüm bilimleri ekseninde değerlendirilen alternatif uyuşmazlık çözümü (ADR), bireylerin çatışma yönetimi ve müzakere becerilerini bilişsel ve duygusal düzeyde yapılandıran bir süreçtir. Yargılamanın getirdiği düşmanca (adversarial) atmosferi ortadan kaldırarak tarafların uzlaşı odaklı bilişsel esneklik göstermesini sağlar. Nörobiyolojik olarak, geleneksel mahkeme süreçlerinin tetiklediği amigdala merkezli tehdit ve savaş-kaç tepkisini minimize eder; prefrontal korteksin rasyonel karar alma ve işbirliği mekanizmalarını devreye sokarak kazan-kazan dinamiklerini güçlendirir.
Etimoloji
Latince 'alternare' (değişmeli yapmak, diğerini seçmek) + 'disrumpere' (ayırmak, koparmak, uyuşmazlığa düşmek) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Yargısal Tahkim (Arbitrasyon genellikle daha katı ve bağlayıcı bir hukuki süreçtir; ADR ise arabuluculuk gibi daha esnek ve işbirlikçi yöntemleri de kapsar.)