Amil Nitrit
Amyl Nitrite
Tanım
Nazal inhalasyon yoluyla uygulanan, arter duvarlarındaki düz kasları gevşeterek vazodilatasyon (damar genişlemesi) yaratan organik bir nitrit bileşiğidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik ortamda siyanür zehirlenmesine maruz kalan bir hastaya acil müdahale amacıyla solunum yoluyla amil nitrit ampulleri uygulanarak kandaki siyanürün methemoglobine bağlanması sağlanır ve sitokrom oksidaz enziminin inhibisyonu önlenir.
Derin Analiz
Amil nitrit, farmakolojik olarak düz kas miyozitlerindeki sarkoplazmik retikulumdan kalsiyum iyonlarının salınımını engelleyen ve siklik guanozin monofosfat (cGMP) yoluyla relaksasyon sağlayan bir vazodilatatördür. Koroner arterleri genişleterek miyokardın oksijen gereksinimini dengeler ve sistemik kan basıncını düşürür. Klinik olarak akut angina pektoris ataklarında ve siyanür zehirlenmesinde antidot olarak tarihsel bir öneme sahiptir. Nörobiyolojik ve psikofarmakolojik bağlamda, hızlı başlangıçlı (yaklaşık 30 saniye) ve kısa süreli (birkaç dakika) serebral hipoperfüzyon, ani öfori, düz kas gevşemesi ve vazomotor flush (ciltte kızarıklık) yaratması nedeniyle recreational (eğlence amaçlı) bir madde olarak da kötüye kullanılmaktadır. Ani kan basıncı düşüşüne bağlı olarak ortostatik hipotansiyon, refleks taşikardi, baş dönmesi ve methemoglobinemi riski taşır.
Etimoloji
Kimyasal formülü ve yapısal bileşenlerinden türetilmiş olup, 'amil' kökü (Pentil grubunun izomeri, Latince/Yunanca kökenli alkil kökü) ve 'nitrit' (azot asidinin tuzu veya esteri) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Nitrogliserin ve Sildenafil (Viagra); nitrogliserin benzer şekilde angina tedavisinde kullanılan uzun etkili bir nitrattır, sildenafil ise fosfodiesteraz tip 5 (PDE5) inhibitörü olup farklı bir vazodilatasyon mekanizmasına sahiptir.