Anlatı Terapisi
Narrative Therapy
Tanım
Bireylerin yaşam olaylarını yeniden yorumlayarak daha işlevsel ve yapıcı hikayelerle yeniden yazmalarını hedefleyen postmodern psikoterapi yaklaşımıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Şiddetli anksiyete bozukluğu yaşayan bir danışana terapisti, 'Kaygı seni nasıl ve ne zaman kontrolü altına alıyor?' sorusunu yöneltir. Bu yaklaşım, danışanın 'Ben kaygılı bir insanım' inancından sıyrılarak, 'Kaygı adında dışsal bir misafir bazen evime izinsiz giriyor' perspektifine geçmesini ve onunla mücadele etme stratejilerini yeniden kurgulamasını sağlar.
Derin Analiz
Michael White ve David Epston tarafından geliştirilen anlatı terapisi, bireyin problemi ile kendisini özdeşleştirdiği 'sorunla iç içe geçme' durumunu ortadan kaldırmayı amaçlar. Sosyal yapılandırmacılık felsefesine dayanır ve dilin sadece gerçeği yansıtmadığını, aynı zamanda gerçeği aktif olarak ürettiğini savunur. Terapi sürecinde 'dışsallaştırma' teknikleri kullanılarak sorun, bireyin özünden ayrı, dışsal bir nesne veya varlık olarak konumlandırılır. Böylece danışan, hayatının pasif bir kurbanı olmaktan çıkıp kendi yaşam öyküsünün aktif yazarı haline gelir.
Etimoloji
Latince 'narrare' (anlatmak, hikaye etmek) fiilinden türetilen terim, bireyin deneyimlerini dil aracılığıyla yapılandırma kapasitesine dayanır.
Karıştırmayın
Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) ile karıştırılabilir; ancak BDT bilişsel çarpıtmaları mantıksal kanıtlarla değiştirmeyi hedeflerken, anlatı terapisi bilişleri değil, yaşam öykülerine yüklenen anlamları ve kültürel anlatıları dekonstrüksiyona (yapıbozuma) uğratır.