Baş Çekilmesi
Head Retraction
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında keskin bir amonyak buharına maruz kalan deneğin, düşünsel bir karar sürecine girmeksizin başını aniden geriye atması.
Derin Analiz
Nörofizyolojik bağlamda baş çekilmesi, trigeminal sinirin (Kranial Sinir V) mukozal duyusal lifleri ile başlayan ve omurilik ile beyin sapı düzeyindeki somatik motor yollar üzerinden gerçekleşen primer koruyucu refleks arklarından biridir. Nazal kavite içerisindeki kimyasal veya mekanik irritanlar, serbest sinir uçlarını uyararak afferent sinyalleri trigeminal ganglion aracılığıyla beyin sapındaki nükleuslara taşır. Buradan çıkan efferent yanıt, boyun ve servikal omurga ekstansör kaslarında ani bir kasılmaya neden olarak organizmayı potansiyel zararlı toksinlerden, gazlardan veya yabancı cisimlerden uzaklaştırır. Bu refleks, hayatta kalma mekanizmalarının alt kortikal düzeyde ne denli hızlı ve otomatize çalıştığının somatik bir göstergesidir.
Etimoloji
İngilizce 'head' (baş, kafa; Eski İngilizce 'heafod') ve 'retraction' (geri çekme, çekilme; Latince 'retractio', 'retrahere' [geri çekmek, -den çekmek] fiilinden türetilmiştir)
Karıştırmayın
Meningeal irritasyon bulgusu olan ense sertliği (nuchal rigidity) ile karıştırılabilir; ancak baş çekilmesi akut bir duyu-motor refleks yanıtıyken, ense sertliği tonik bir kas spazmıdır.