Batson V. Kentucky Kararı
Batson V. Kentucky
Tanım
Jüri seçimi sırasında savcıların ırksal temelde jüri üyesi elemesini anayasaya aykırı bularak yasaklayan dönüm noktası niteliğindeki ABD Yüksek Mahkemesi kararı.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir ceza davasında savcı, siyahî bir jüri adayını herhangi bir geçerli mazeret göstermeksizin reddettiğinde, savunma avukatı 'Batson itirazı' (Batson challenge) öne sürer. Hakim, savcıdan bu kararın ırksal kökene dayanmadığını kanıtlayan tarafsız bir açıklama yapmasını talep eder.
Derin Analiz
Hukuki ve adli psikoloji bağlamında, bu içtihat mahkeme salonundaki örtük ırksal önyargıların jüri seçimi (voir dire) aşamasında kontrol altına alınmasını sağlar. Savcılığın gerekçesiz itiraz (peremptory challenge) hakkını ırksal ayrımcılık için kullanmasını engeller. Savunma tarafının itirazı üzerine savcılık, ırk dışı makul, nötr ve tarafsız bir gerekçe sunmakla yükümlü kılınarak karar mekanizmasındaki bilişsel ve sosyal önyargıların süzülmesi hedeflenir.
Etimoloji
Amerikan hukuk tarihinden türetilmiş bir içtihat adı olup, davanın davacısı James Kirkland Batson'ın soyadı ile Kentucky eyaletinin birleşiminden türemiştir.
Karıştırmayın
Gerekçeli itiraz (challenge for cause) ile karıştırılır; gerekçeli itirazda adayın tarafsız olamayacağına dair somut nedenler aranırken, Batson kuralı tamamen gerekçesiz hakların kötüye kullanımını engeller.